تبیین جایگاه «منفعت اعتماد» در حقوق غربی و شناسایی مصادیق آن در فقه

نویسندگان

1 دانشیار حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.30473/clk.2022.55032.2826
چکیده

منفعت اعتماد یکی از منافع سه‌گانه قراردادی است که می‌تواند پس از نقض قرارداد، توسط زیان­دیده از دادگاه مطالبه شود. منفعت اعتماد هنگامی مطرح می‌شود که متعهدله پیش از نقض قرارداد به­وسیله متعهد، در راستای اجرای بخش قراردادی خود و با اعتماد بر اینکه طرف مقابل تعهدات قراردادی خود را انجام خواهد داد، اقدام به صرف هزینه‌‌هایی کرده ‌است که پس از نقض متعهد این هزینه‌ها بی‌ثمر مانده ‌است. هدف از پرداخت خسارت به زیان­دیده در چنین موقعیتی، قرار دادن وی در همان وضعیتی است که پیش از انعقاد قرارداد در آن وضعیت قرار داشته ‌است. زیان­دیده از نقض قرارداد می‌تواند تحت شرایطی به جای منفعت انتظار و استرداد، از باب منفعت اعتماد، خسارات وارده بر خود را از دادگاه مطالبه کند. در حقوق ایران و فقه امامیه هرچند صراحتاً به منفعت اعتماد اشاره نشده ‌است، اما فروعاتی وجود دارد که می‌توان آنها را مصادیقی از منفعت اعتماد دانست.