ارزیابی تنوع فنوتیپی ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی بر پایه صفات مورفولوژیکی، فیزیکو شیمیایی و توصیفی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، د انشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه علوم و مهندسی باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، د انشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/ijhs.2025.395727.2276
چکیده

این پژوهش با هدف ارزیابی تنوع فنوتیپی بر پایه صفات مورفولوژیکی، فیزیکو شیمیایی و توصیفی در ۳۹ ژنوتیپ گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicum L.) انجام شد. مواد گیاهی مورد استفاده شامل طیفی از ژنوتیپ‌های بومی و تجاری بود که به‌منظور شناسایی ویژگی‌های ارزشمند برای اصلاح و توسعه کشت مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط مزرعه‌ای اجرا گردید. صفات مورد ارزیابی شامل ویژگی‌های مورفولوژیکی (مانند شکل، حجم و اندازه میوه)، فیزیکی (سفتی، چگالی، وزن)، شیمیایی (pH، اسیدیته، TSS و نسبت TSS/TA) و نیز صفات توصیفی نظیر رنگ، ضخامت پریکارپ، مغز و تعداد حجره بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و آزمون چنددامنه‌ای دانکن نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار بین ژنوتیپ‌ها در سطح احتمال یک درصد بود. صفاتی مانند وزن کل میوه در بوته، تعداد میوه، سفتی بافت و نسبت TSS/TA بیشترین تنوع را در میان ژنوتیپ ها نشان دادند. به‌منظور شناسایی الگوهای گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها، تجزیه خوشه‌ای با روش وارد نیز انجام گرفت و   TN-1100  در گروهی مجزا قرار گرفت و باقی ژنوتیپ‌ها نیز در دو گروه عمده ژنوتیپی دسته بندی شدند. بیشترین فاصله مورفولوژیکی در میان ژنوتیپ ممقان و TN-1100  مشاهده شد. یافته‌های این تحقیق می‌تواند به‌عنوان مبنایی مؤثر در انتخاب والدین مناسب برای برنامه‌های به‌نژادی گوجه فرنگی با اهداف ارتقای عملکرد، کیفیت میوه و توسعه ارقام سازگار با نیازهای مختلف تولیدی و بازار مصرف مورد استفاده قرار گیرد.