فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر اقلیم و دوره‌های طولانی خشکی سبب شده است تا رویکرد بسیاری از تحقیقات بر گیاهان مقاوم به تنش خشکی متمرکز شود. کاکوتی‌کوهی (Ziziphora clinopodioides Lam.) یکی از گیاهان دارویی مهم در طب گیاهی و درمان بیماری‌های تنفسی است که علاوه بر پراکندگی جغرافیایی وسیع در ایران، دارای تنوع چشمگیر مورفولوژیک و فیتوشیمیایی می‌باشد. به‌منظور بررسی تاثیر تنش خشکی بر خصوصیات رشدی و بیوشیمیایی کاکوتی‌کوهی، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. سطوح مختلف آبیاری به‌عنوان عامل اصلی شامل آبیاری در سطح 90-100 درصد آب قابل دسترس ریشه گیاه (آبیاری نرمال)، قطع آبیاری در مرحلة رویشی (دو ماه بعد از انتقال به زمین اصلی) و قطع آبیاری در مرحلة شروع غنچه‌دهی، و نوع اکوتیپ به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. برداشت گیاهان در مرحلة 50 درصد گل‌دهی انجام گرفت. . همچنین، اسانس گیاهان با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج و نوع و مقدار اجزای آن با استفاده از دستگاه GC  و GC-MS  تعیین و اندازه‌گیری شد. قطع آبیاری در هر دو مرحله تنش سبب کاهش وزن خشک برگ گردید. اما سطح برگ تنها با تنش مرحله رویشی کاهش یافت. مقادیر رنگیزه‌های فتوسنتزی، نشت یونی و محتوای نسبی آب برگ تحت تاثیر تنش قرار نگرفت، درحالی‌که محتوای فنل کل با اعمال تنش در مرحله رویشی افزایش یافت. همچنین، درصد اسانس در هر دو مرحله اعمال تنش افزایش داشت. بیشترین درصد اسانس در اکوتیپ‌های طالقان، گلوگاه و ولیان مشاهده شد. ترکیب غالب اسانس در اکثر تیمارها پولگون بود. و بیشترین میزان آن (9/39 درصد) در گیاهان اکوتیپ طالقان که در مرحله رویشی تحت تنش خشکی بودند مشاهده شد. با در نظر گرفتن این نکته که بسیاری از شاخص‌های مورد بررسی تحت تاثیر اثر منفی تنش قرار نگرفتند اما مقدار فنل کل و درصد اسانس افزایش داشتند، بنابراین در مناطقی که با کمبود آب مواجه هستند با اعمال قطع آبیاری در هر یک از مراحل رویشی یا زایشی اکوتیپ‌های گلوگاه و طالقان می‌توان به بالاترین مقادیر اسانس و ترکیب پولگون دست یافت.