بررسی تنوع ژنتیکی صفات میوه و ارتباط آنها با نشانگرهای مولکولی در ژنوتیپهای زیتون
نویسندگان
1 گروه تولیداتگیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، گلستان، ایران
2 ایستگاه تحقیقات زیتون طارم بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، طارم، زنجان، ایران
3 گروه تولیداتگیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، گلستان، ایران
4 گروه تولیداتگیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، گلستان، ایران
5 گروه تولیداتگیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، گلستان، ایران
6 گروه تولیداتگیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، گلستان، ایران
doi
10.22059/ijhs.2025.382119.2207چکیده
این پژوهش به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و ارتباط بین نشانگرهای مولکولی با صفات میوه در 98 ژنوتیپ زیتون در سال 1400-1399 در دانشگاه گنبدکاووس انجام شد. تعداد 19 صفت رشدی و مورفولوژیک در 150 میوه از هر ژنوتیپ مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تمامی صفات در سطح احتمال یک درصد معنیدار بودند، که نشاندهنده تنوع ژنتیکی بالا بین ژنوتیپها است. مقایسه میانگینها نشان داد که ژنوتیپهای 'کاریدولیا' و 'D1' از نظر صفات طول و قطر میوه و ژنوتیپ 'D1' از نظر صفات وزن میوه، وزن گوشت میوه و وزن هسته برتر بودند. ژنوتیپ 'آمیگدالولیا' نیز طول هسته بیشتری داشت. بیشترین همبستگی مثبت معنیدار در سطح یک درصد بین صفات طول و قطر میوه (909/0) ، همچنین صفات وزن گوشت میوه با وزن میوه (994/0) مشاهده شد. نتایج تجزیه رگرسیون نشان داد که وزن گوشت میوه و وزن هسته بیشترین ارتباط را با وزن میوه دارند. براساس نتایج تجزیه خوشهای، ژنوتیپها به چهار گروه تقسیم شدند که گروه سوم از نظر اکثر صفات برتر بود. نتایج تجزیه ارتباطی بین نشاگرهای CAAT، ScoT، ITS و IJS و صفات مورد بررسی نشان داد که صفات طول میوه، تقارن میوه، پستانک، شکل هسته، تعداد شیار و وزن هسته توسط تعداد آلل بیشتری کنترل میشوند و صفات تقارن میوه، پستانک و تعداد شیار بیشترین ضریب تبیین تجمعی را داشتند. بیشترین پیوستگی را آلل SCoT21-B با نه صفت و آلل IJS9-A با پنج صفت داشتند. نتایج این پژوهش میتواند در برنامههای بهنژادی مولکولی بلندمدت و توسعه ارقام زیتون با عملکرد بالاتر مورد استفاده قرار گیرد.
