پاسخ‌های مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی انگور رقم 'بیدانه قرمز' پیوندی روی هفت پایه به تنش کم آبی، جهت شناسایی متحمل‌ترین ترکیب پایه و پیوندک

نویسندگان

1 پژوهشکده انگور و کشمش دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 موسسه آموزش عالی عمران و توسعه، همدان، ایران

3 بخش زراعی و باغی، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران

4 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22059/ijhs.2024.377196.2180
چکیده

تنش خشکی یکی از مهمترین محدودیت‌ها در تولید محصولات کشاورزی، به‌خصوص باغبانی در نقاط مختلف جهان و ایران می‌باشد. با توجه به تغییرات اقلیمی که در چند سال اخیر اتفاق افتاده است، می‌توان با بررسی و انتخاب ارقام متحمل به تنش خشکی، تولید پایدار انگور در شرایط تنش آبی را فراهم نمود. به‌همین منظور، پژوهشی در طی سالهای1400-1397 در شرایط باغ و به صورت آزمایش اسپیلت پلات بر پایه بلوک کامل تصادفی با سه تکرار برای بررسی تأثیر تغییرپذیری پتانسیل آب خاک برصفات ریخت شناختی، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ارقام انگور متحمل تا حساس به خشکی انجام شد. تیمارها شامل هفت رقم انتخابی انگور ('بیدانه قرمز'، 'بیدانه سفید'، 'رشه '،'ساهانی '، 'کره رویه'، 'مولایی ' و 'چفته') به‌عنوان پایه، و پیوندک رقم'بیدانه قرمز' و سه سطح تنش خشکی، شامل رطوبت زراعی (شاهد)، 75 درصد (تنش متوسط) و 55 درصد (تنش شدید) تخلیه رطوبت زراعی بودند. در این تحقیق، صفات تعداد برگ، طول شاخه، سطح برگ، وزن تر و خشک برگ، تراکم روزنه، نشت یونی، میزان پایداری غشای سلولی، محتوای نسبی آب برگ، کلروفیل، کارتنوئید، پرولین، کربوهیدرات محلول، میزان مالون دی آلدئید و کاتالاز اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که اثر متقابل تنش خشکی و رقم بر صفات سطح برگ، محتوای نسبی آب برگ، کربوهیدرات محلول، پرولین، کلروفیل کل، کارتنویید، کاتالاز و مالون دی آلدئید مورد بررسی در سطح یک درصد معنی دار بود. همچنین، اثرات ساده تنش خشکی بر صفات تعداد برگ، طول شاخه، وزن تر برگ، تراکم روزنه، نشت یونی و پایداری غشای سلولی معنی دار بود. با تنش آبی شدیدتر، میزان پرولین و کاتالاز افزایش و میزان کلروفیل کل و پایداری غشای سلولی کاهش یافت. به طورکلی، انگور رقم 'بیدانه قرمز' پیوند شده روی پایه های 'چفته'، 'مولایی' و 'کره رویه' در اغلب صفات، پتانسیل بالاتری را از نظر تحمل به تنش خشکی در شرایط تاکستان نسبت به دیگر ترکیب های پیوندی مورد آزمایش نشان دادند.