مسئولیت یا مصونیت دولت در قبال اَعمال زیان‌بار حاکمیتی (بازخوانی جدیدی از ماده 11 قانون مسئولیت مدنی)

نویسندگان

1 دانشیار حقوق خصوصی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.30473/clk.2022.58302.2929
چکیده

یکی از نظریات شناخته شده در زمینه­ی مسئولیت مدنی دولت، این است که: دولت درقبال اَعمال زیان­بار حاکمیتی، مصون از مسئولیت مدنی می­باشد. در حقوق ایران، ذیل ماده 11 قانون مسئولیت مدنی، تداعی­کننده این نظریه می­باشد و از این­رو، بیش­تر حقوق­دانان و نویسندگان حقوقی، با استناد به این ماده و همچنین با ملاحظه­ی مبانی فقهی و حقوقی اختیارات حاکم اسلامی و دولت، معتقدند: نظام حقوقی و فقه امامیه، نظریه مصونیت دولت را به­رسمیت شناخته است. پژوهش حاضر، در مقام شناخت رویکرد قانون ایران درمورد مسئولیت دولت ناشی از اَعمال حاکمیتی و نقد و تحلیل نظر مشهور حقوق­دانان و نویسندگان حقوقی می­باشد و از این رهگذر، ضمن بازخوانی جدیدی از ماده 11 قانون مسئولیت مدنی و تحلیل ارتباط آن با قانون مدنی، حدود مسئولیت مدنی دولت درقبال اعمال زیان­بار حاکمیتی، تبیین می­شود و همچنین، اصل و مطابق قاعده بودن یا استثنایی و خلاف اصل بودن مسئولیت دولت بررسی می­گردد. نتیجه­ی این مقاله، حاکی از آن است که  برخلاف نظر مشهور و علیرغم ظهور بدوی ماده 11 قانون یاد شده، نمی­توان چنین نظریه­ای را به حقوق ایران و فقه امامیه منتسب نمود.