فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور بررسی تاثیر تعداد ساعات سرمایی (2 درجه سلسیوس) بر خفتگی و رویش جوانه ریشه غده‌ای گیاه دارویی کلوس، آزمایشی با پنج تیمار دوره سرمادهی (0، 700، 1400، 2100 و 2800 ساعت) در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد.  برخی شاخص‌های رویش و بیوشیمیایی و میزان هورمون‌های جیبرلیک اسید و آبسزیک اسید ارزیابی گردید. بیشترین میزان رویش ریشه غده‌ای کلوس (72 درصد) در تیمار سرمایی 2800 ساعت مشاهده شد و همچنین در تیمار سرمایی 1400 ساعت نیز 50 درصد غده‌ها رویش کرده بودند. تیمار سرمایی منجر به تسریع رویش، افزایش طول گیاهچه و بنیه گیاهچه شد. تحت تأثیر تیمار سرمایی بیشترین و کمترین میزان کربوهیدرات محلول (به‌ترتیب 76 و 7 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) به‌ترتیب در تیمار سرمایی 2800 و صفر ساعت (شاهد) ثبت گردید. همچنین، بیشترین میزان جیبرلیک اسید و کمترین میزان آبسزیک اسید به‌ترتیب 5/75 و 2/20 (نانومول بر گرم وزن تر) در تیمار سرمایی 2800 ساعت مشاهده شد. علاوه براین، سرما باعث افزایش فعالیت آنزیم‌های آلفا آمیلاز، بتا آمیلاز و پروتئاز به‌ترتیب 2/1، 63/0 و 35/0 (میلی‌گرم بر گرم وزن تر) شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که خفتگی ریشه غده‌ای کلوس از نوع خفتگی فیزیولوژیک بوده و می‌توان آنرا با مشابه‌سازی شرایط محیطی بسته به طول دوره سرما و شرایط اکولوژیک رویشگاه تا حدودی خنثی کرد. در پایان مشخص شد که نیاز سرمایی کلوس تقریباً 2100 تا 2800 ساعت می‌باشد و پیش‌رس کردن کلوس در محیطی کنترل شده موفقیت‌آمیز بود.