پراکنش مکانی عارضه سفیدشدگی آریل انار و ارتباط آن با برخی عوامل محیطی و غیر محیطی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران

2 گروه علوم کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22059/ijhs.2024.372626.2156
چکیده

هدف از این پژوهش تهیه نقشه پراکنش مکانی عارضه سفیدشدگی آریل انار، بافت خاک، اقلیم و مراکز باران سنجی و همچنین شوری آب آبیاری و خاک 19 باغ در منطقه ساوه و بررسی ارتباط آنها با وقوع و شدت عارضه سفیدشدگی آریل بود. نتایج نشان داد که عارضه سفیدشدگی با شدت‌های متفاوت در طول دو سال در تمامی باغ‌های انتخابی رخ داد، به‌طوری‌که شدت عارضه در سال دوم بیشتر بود. همچنین، 68 درصد باغ‌ها آب آبیاری نامناسب و خاک شور داشتند. بر اساس داده‌های هواشناسی در کل منطقه میانگین دمای هوا در سال دوم بالاتر از سال اول بود. نتایج همپوشانی نقشه‌ها با لایه باغ‌ها نشان داد که 60 درصد باغ‌ها در محدوده خاک‌هایی با بافت شنی- لومی، تمامی باغ‌‌ها در محدوده اقلیم خشک و در محدوده مرکز بارش قرار دارند. در مجموع نتایج نشان داد که موقعیت جغرافیایی باغ‌ها احتمالاً بر وقوع عارضه سفید شدگی تاثیری نداشته است، اما چهار عامل دما، شوری آب آبیاری و خاک و همچنین بافت خاک در وقوع/شدت عارضه در منطقه ساوه نقش دارند. دما به عنوان اصلی‌ترین عامل محیطی به طور مستقیم در وقوع و شدت این عارضه شناسایی شد. شوری آب آبیاری و خاک (عوامل غیر محیطی) به صورت توام با دما یا هر یک به تنهایی نقش معنی‌داری در بروز و شدت عارضه سفیدشدگی دارند. در خصوص بافت خاک (عامل غیر محیطی)، به نظر می‌رسد که در صورت شوری خاک یا آب آبیاری، نقش این عامل در شدت عارضه قابل تامل خواهد بود.