فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فعالیت‌های انسانی در دگرگونی سریع و عمیق سرزمین به‌مفهوم عام، تاثیر به‌سزایی دارد که با تغییرات اقلیمی و کاهش تنوع زیستی به‌شکل ویژه بروز می‌نماید. در تلاش برای توقف این عارضه، سیاست‌های زیست‌محیطی مدت‌هاست بر حفاظت از مناطق طبیعی که زیست‌گاه اقوام و گونه‌های مختلف جانوری و گیاهی است، متمرکز شده‌اند. بهبود دانش درحوزه پویایی اکوسیستم‌ها، همراه با تشخیص ناتوانی در حفاظت صرف از مناطق طبیعی، منجر به یک تحول بزرگ در پارادایم‌های این حوزه در اواخر دهه ۹۰ میلادی شد و دیدگاه ایستا در رویکردهای حفاظتی به‌سوی پویایی در شبکه‌سازی جریان‌های زیستی و تنوع گونه‌ها در یک قلمرو مشترک با زیست انسانی ارتقاء یافت. ثبت ژئوپارک قشم در لیست جهانی یونسکو، ضمن امکان ایجاد زیرساخت‌های توسعه جزیره، موجب محدودیت‌هایی در مداخلات مدیریتی منظر سرزمینی جزیره نیز شده که بیشتر برآمده از نگاه گردشگری صرف به این مجموعه غنی است. شواهد، حاکی از اعمال نگاه جزءنگر در ارائه راهبردها برای مدیریت منظر سرزمینی محدوده مورد بحث بوده و کاستی چشم‌اندازی همه‌جانبه‌نگر که ادراکی یگانه و کلی را از جزیره ارائه دهد، محسوس است. این مقاله با بررسی تجارب روز دنیا در به‌کارگیری راهبردهای حفاظتی برای منظر سرزمینی، به‌دنبال تحلیل راهبردهای مدیریت منظر سرزمینی موجود در منظر منطقه آزاد قشم است که دارای مؤلفه‌های منظر سرزمینی منحصربه‌فرد ازجمله جنگل‌های حرا، تنگه چاهکوه، دره ستارگان و غار نمکدان است. مقاله با استناد به مفاهیم نظری موجود و انطباق آنها با داده‌های به‌دست آمده از برداشت و مشاهده میدانی در نقاط منتخب محدوده جغرافیایی مورد نظر، به تحلیل اثرگذاری یافته‌های مذکور در بستر جزیره قشم پرداخته است.از مطالعه میدانی محدوده موردبحث و با استناد به نظریه‌های جهانی درخصوص مدیریت منظر سرزمینی چنین برمی‌آید که مداخلات مدیریتی در فضا، علی‌رغم رعایت حداکثری استانداردهای حفاظت و چارچوب‌های مربوط‌به میراث فرهنگی و طبیعی، مادامی که با شیوه زندگی بومی آمیخته نشده و به‌مثابه مجموعه‌ای یکه با عنوان «منظر سرزمینی جزیره قشم» درک نشود، اثرگذاری معنایی و ادراکی حداقلی داشته و به نمایش‌های منقطع و هیجانی تقلیل خواهد یافت.