بررسی ریخت‌شناسی برخی از نژادگان‌های برانجیر (Ficus carica var. caprificus) در استان فارس

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

3 ایستگاه تحقیقات انجیر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، استهبان، ایران

doi
10.22059/ijhs.2024.361584.2115
چکیده

بررسی ویژگی‌های گوناگون ژنوتیپ‌ها و ارقام گام نخست در پژوهش‌های اصلاحی به‌شمار می‌رود. در این پژوهش به بررسی 41 ویژگی ریخت‌شناسی و صفات فیزیولوژیک برانجیرهای سیبی، خاکستونی، آتشی، پوزدنبالی، دانه سفید و کوهی، در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار، پرداخته شد. نتایج نشان داد که عادت رشد درخت به‌ دو صورت نیمه‌افراشته (خاکستونی، آتشی، پوزدنبالی، دانه سفید و کوهی) و گسترده (سیبی) بود. ارقام بر اساس تیپ غالب برگ سه گروه را تشکیل دادند که شامل برگ کامل (بدون لوب) (خاکستونی)، سه لوبی (دانه‌سفید، پوزدنبالی و کوهی) و پنج لوبی (آتشی و سیبی) بود. شکل غالب میوه گلابی شکل بود که در ارقام آتشی، دانه‌سفید و کوهی مشاهده شد. بیشترین طول و عرض میوه در رقم آتشی( به‌ترتیب 33/21 میلی‌متر و 33/22 میلی‌متر) بود. بیشترین طول گردن میوه در رقم آتشی، در حالی‌که بیشترین  وزن میوه در رقم سیبی به‌دست آمد. رنگ زمینه پوست میوه دارای تنوع بالایی بود که شامل سبز– زرد در ارقام سیبی، دانه‌سفید و پوزدنبالی، بنفش در خاکستونی و ارغوانی رنگ در کوهی  و آتشی بود. در تمامی ارقام به‌جز رقم کوهی تعداد میوه در شاخه کم بود. مقدار گرده درون میوه دارای تنوع بالایی بود که شامل کم در ارقام آتشی و سیبی، متوسط در ارقام خاکستونی و دانه سفید و زیاد در پوزدنبالی و کوهی بود. بیشترین تعداد زنبور بلاستوفاگای نر و ماده در رقم خاکستونی وجود داشت. این مطالعه تنوع صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک زیادی را در میان ارقام برانجیر نشان داد که باعث می‌شود این ارقام منابع ژنتیکی با ارزشی به‌منظور گنجاندن در برنامه‌های اصلاحی علاوه بر استفاده از آن‌ها برای بردهی باشند.