برآورد ترکیب‌پذیری لاین‌های کدو تخم پوست ‌کاغذی (Cucurbita pepo L. var. styriaca) برای صفات مرتبط با عملکرد

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

3 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

4 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

5 گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

doi
10.22059/ijhs.2023.364015.2123
چکیده

برآورد ترکیب پذیری به درک ارزش اصلاحی لاین‌های کدو تخم پوست کاغذی (Cucurbita pepo L. var. styriaca)  برای تولید دورگهایی با عملکرد و کیفیت بالا کمک می‌کند. این تحقیق با هدف ارزیابی  ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی و همچنین هتروزیس در شش لاین اصلاحی کدو تخم پوست کاغذی که برای برنامه اصلاح کدو تخم پوست کاغذی در دانشگاه گیلان معرفی شدند، انجام گرفت. نتایج تجزیه واریانس  نشان داد که تفاوت بین ژنوتیپ‌ها در مجموع صفات مورد بررسی معنی‌داری بود . بیشترین عملکرد میوه و بیشترین طول بذر در  دورگ 16×14، بیشترین تعداد بذر  در  دورگ 23×16، بیشترین درصد روغن در  دورگ 14×11، و بیشترین عملکرد روغن در  دورگ 23×11 مشاهده شد. با توجه به ارزش بالای ترکیب‌پذیری و هتروزیس نسبت به میانگین والدین و والد برتر در  دورگ23×11 می‌توان عملکرد روغن و بذر را افزایش داد. دورگ 23×16 برای افزایش تعداد بذور پیشنهاد می‌شود. بیشترین ترکیب‌پذیری خصوصی مثبـت و معنی‌دار برای صفت تعداد بذر در  دورگ 23× 16، برای صفت درصد روغن در دورگ 14× 11، برای صفت عملکرد بذر در هکتار در  دورگ 23× 11 برآورد شد. ترکیب پذیری خصوصی معنی‌دار و هتروزیس بالا برای صفات بیانگر نقش بالای واریانس غالبیت و نقش کمتر واریانس افزایشی در کنترل صفات کدو تخم پوست کاغذی حکایت دارد و بنابراین تلاقی بین لاین‌های کدو تخم پوست کاغذی جهت معرفی دورگ‌های جدید برای برنامه اصلاحی کدو در ایران توصیه می گردد.