فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«سعادت» به‌ عنوان غایت نهایی انسان مؤلفه‌‌های بیرونی و درونی مختلفی است که هر یک از آنها نقش و اثری خاص در نیل به آن هدف نهایی دارند، اما در مقام عمل فردی و جمعی، تزاحماتی میان این مؤلفه‌‌ها پیش می‌‌آید که نوعی از اولویت‌‌بندی را ضروری می‌‌سازد و این رتبه‌‌بندی، خود֯ نیازمند نسبت‌‌سنجی دقیق میان آنهاست. هر مؤلفۀ سعادت می‌تواند صرفاً مقدمۀ آن باشد (وابسته)، یا اینکه فقط هدفی مطلقاً نهایی تلقی گردد (مستقل) و یا در عین اینکه فی‌‌نفسه غایتی مطلوب است، مقدمۀ برخی از مؤلفه‌‌های دیگر هم به شمار آید (نیمه مستقل). با استفاده از این ملاک،‌ می‌توان اقدام مناسب برای رفع تعارضات عملی را انتخاب کرد که شامل حالاتی از حفظ، تقلیل و یا حذف مؤلفه‌‌ها خواهد بود. نظریۀ ابن ‌‌سینا دارای نوآوری‌‌هایی درباره مفهوم «سعادت» است که می‌تواند در تشخیص اقسام مؤلفه‌‌ها مفید باشد. ابن سینا، مفهوم «کمال» را جایگزین مفهوم «کارکرد» در نظریۀ ارسطو کرده و سعادت نفس را از سعادت قوای آن تفکیک می‌‌کند و افزون بر این، سعادت نفس را از دو جهت ذات و ارتباط بدنی، تمییز می‌دهد. بر این اساس،‌ می‌توان نظامی سلسله‌‌مراتبی از کمالات و سعادات در نظر گرفت که به قرب الی اللّه و فنای فی‌‌اللّه منتهی می‌شود و معیاری برای اولویت‌‌بندی میان مؤلفه‌‌های مفروض متزاحم در مقام عمل و تشخیص اقدام مناسب، به دست می‌‌دهد.