بررسی عوامل تعارضات زناشویی در رابطه هممسری از منظر قرآن کریم

نویسندگان

1 گروه مشاوره و تربیت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران

2 گروه روانشناسی سلامت، دانشگاه تهران، تهران،ایران

3 گروه علوم تربیتی،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

4 گروه روانشناسی و علوم تربیتی، پژوهشکده زنان،دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

5 گروه مشاوره و تربیت، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/scs.2025.437865.1668
چکیده

این پژوهش با رویکردی قرآنی، به بررسی عوامل مؤثر بر تعارضات زناشویی در رابطه همسری پرداخته و هدف آن، ارائه چارچوبی نظری مبتنی بر قرآن کریم برای شناخت و تحلیل عوامل تعارضات زناشویی و فراهم‌سازی زمینه‌ای برای طراحی مداخلات آموزشی و فرهنگی در راستای کاهش طلاق و ارتقاء سلامت خانواده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-تدبری و بهره‌گیری از تدبر در آیات قرآن، به شناسایی و دسته‌بندی عوامل تعارضات زناشویی پرداخته و پس از تعریف مفهومی تعارضات، هشت دسته عامل کلیدی استخراج و شبکه ارتباطی آن‌ها ترسیم شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند نارسایی در ایفای نقش‌های جنسیتی و تأمین حقوق متقابل زوجین، به عنوان بستر اصلی شکل‌گیری روابط سالم، نقصی بنیادین در روابط زناشویی ایجاد کرده و زمینه‌ساز تعارضات جدی در تمامی ابعاد زندگی می‌شود. همچنین، صفات منفی و باورهای آسیب‌زا (به عنوان عوامل پایه ای تشدید کننده تنش ها)، ضعف مهارتی ( به عنوان عامل رفتاری)، روابط اجتماعی ناکارآمد، مسائل مالی و اختلالات جنسی ( به عنوان عوامل زمینه ای)، در آشکار شدن و تداوم تعارضات مؤثرند. این ساختار نظری مبتنی بر قرآن، از شکل‌گیری هویت جنسیتی آغاز شده و با تبیین نقش‌های زنانه و مردانه در مناسبات بین فردی، به ریشه‌یابی و پیشگیری از تعارضات زناشویی می‌پردازد. درک عمیق این عوامل و راهکارهای قرآنی مرتبط با آن‌ها، برای سیاست‌گذاران در حوزه جمعیت و خانواده، ابزاری قدرتمند برای طراحی مداخلات مؤثر، برنامه‌های آموزشی پیش از ازدواج و حین آن، و در نهایت، تقویت پایداری خانواده، کاهش طلاق، و ارتقاء شاخص‌های سلامت خانواده و جمعیت فراهم می‌آورد.