فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارتقای بهره‌وری کاربرد کود نیتروژن (NUtE) در گیاه یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در بخش کشاورزی است. شاخص NUtE که به مفهوم مقدار زیست‌توده خشک (گرم) به ازای نیتروژن جذب شده (گرم) توسط گیاه است، تحت تاثیر عواملی مانند اقلیم و وضعیت تغذیه نیتروژن قرار دارد. بنابراین، ارائه راهکارهای مدیریتی برای افزایش NUtE می‌بایست با در نظر گرفتن وضعیت نیتروژن در گیاه انجام گیرد. در این پژوهش، رابطه‌ای بین شاخص تغذیه نیتروژن (NNI) و شاخص NUtE در گیاه کاهو بر اساس مفهوم غلظت نیتروژن بحرانی استخراج شد. بدین منظور آزمایشی در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع در کرج، در دو دوره کشت با اعمال تیمارهای مختلف کود نیتروژن انجام شد. شاخص‌های بهره‌وری جذب (NUpE)، کاربرد و تغذیه نیتروژن برای تمامی تیمارها محاسبه شدند. نتایج نشان‌داد که شاخص NNI برای کشت اول در بازه 70/0 تا 22/1 و برای کشت دوم در بازه 60/0 تا 23/1 متغیر بود. شاخص NUtE در اثر افزایش نرخ کاربرد کود، کاهش یافت. هم‌چنین، استفاده از کود نیتروژن بیشتر از ظرفیت جذب گیاه، منجر به کاهش شاخص NUpE شد. رابطه بین شاخص NUtE و NNI به ازای مقادیر مختلف زیست‌توده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد، در مقادیر ثابت NNI با افزایش زیست‌توده، شاخص NUtE به صورت غیرخطی افزایش یافت. هم‌چنین، نمودار بهره‌وری کاربرد نیتروژن بحرانی (NUtEc) به درستی تیمارهای با و بدون محدودیت نیتروژن را از یکدیگر متمایز نمود. در شرایط بهینه از نظر تغذیه کود نیتروژن، مقدار بحرانی شاخص NUtE برای گیاه کاهو، 24 (گرم بر گرم) به‌دست آمد.