فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شیرین‌بیان گیاهی است علفی و چند ساله  از تیره پروانه‌آساها که خواص دارویی متعددی از جمله  آنتی‌اکسیدانی، ضد میکروبی، ضد ویروس، ضد التهاب و ضد انعقاد دارد. شیرین بیان یکی از گیاهان مهم و استراتژیک در ایران است و ایران یکی از کشورهای عمده صادر کننده ریشه آن محسوب می شود. در این پژوهش، تنوع صفات فیتوشیمیایی ریزوم در برخی جمعیت‌های شیرین‌بیان بومی ایران در شرایط مزرعه بررسی شد. ریزوم جمعیت‌های مختلف در سال 1398 از مناطق مختلف ایران جمع‌آوری و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 5 تکرار در کلکسیون گیاهان دارویی دانشگاه شهید بهشتی تهران کشت گردید. صفات مورد بررسی شامل مقدار گلیسیریزیک‌اسید، گلابریدین، لیکوریتجنین، لیکوریتین، رزمارنیک ‌اسید، روتین، فنل کل، فلاونوئیدکل و فعالیت آنتی‌اکسیدانی در ریزوم گیاه بودند. بیشترین محتوای گلیسیریزک‌اسید (17/155 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) و گلابریدین (46/19 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) به‌ترتیب در جمعیت کازرون و ایلام مشاهده شد. جمعیت یاسوج دارای بیشترین لیکوریتین (32/5 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) و لیکوریتیجنین (16/12 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) بود. همبستگی مثبت و معنی‌داری بین گلابریدین و لیکوریتین در سطح پنج درصد مشاهده شد، ولی با IC50 دارای همبستگی منفی و معنی‌دار در سطح پنج درصد بود. براساس نتایج حاصل از تجزیه خوشه‌ای، 22 جمعیت شیرین‌بیان در پنج گروه اصلی قرار گرفتند. تجزیه به عامل‌ها نشان داد که چهار عامل اول توانستند 21/69 درصد از کل واریانس را توجیه نمایند. در مجموع، یافته‌های این تحقیق نشان داد که جمعیت‌های مورد بررسی شیرین‌بیان دارای خصوصیات فیتوشیمیایی منحصر به‌فردی بودند که می‌توان از آن‌ها برای طراحی برنامه‌های اصلاحی و نیز صنایع داروسازی استفاده نمود.