فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده یکی از مباحث مهم در فلسفۀ اخلاق، اخلاق هنجاری نظری است که به بحث ملاک و معیار ارزش اخلاقی می‌پردازد. با آشنایی متفکران مسلمان با نظریه‌های اخلاقی در فلسفۀ اخلاق غرب از جمله غایت‌گرایی، برخی از آنان سعی کردند تقریری غایتگرا از نظریه اخلاق اسلامی ارائه کنند. آیة اللّه مصباح یزدی نخستین کسی است که تقریری غایت‌گرایانه از اخلاق اسلامی ارائه داده است که البته عنوان خاصی برای نظریه خود که سودگرایانه است یا خودگرایانه انتخاب نکرده است. برخی تقریری سودگرایانه از نظریه اخلاق اسلامی به دست داده‌ و آن را «برین سودگرایی» نام نهاده‌اند، برخی نیز با پذیرش سودگرایی بنتام، معیارهای هفت‌گانهٔ او را بر قرآن کریم عرضه کرده و به جرح و تعدیل معیارهای او پرداخته‌اند و در مقابل، برخی تقریری خودگرایانه ارائه دادند و برخی نیز منظر قرآن را در این زمینه واکاوی کرده و آیات قرآن را سازگار با غایت‌گرایی و خودگرایی یافتند. به نظر می‌رسد، پیش از ارائهٔ تقریری غایت‌گرایانه از اخلاق اسلامی، این پرسش مهم مطرح است که آیا اساساً می‌توان اخلاق اسلامی را غایت‌گرایانه تقریر کرد و آیا غایت‌گرایی اخلاقی با برخی مبانی و آموزه‌های اسلامی سازگار است؟ در این مقاله، امکان ارائهٔ تقریری غایت‌گرایانه از اخلاق اسلامی در تفکر اسلامی و آموزه‌های دینی بررسی شده است.