فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به‌منظور بررسی روند تغییرات تنظیم‌کننده‌های رشد مرتبط با میوه‌نشینی در فصل گرده‌افشانی در نخل‌های خرمای کشت‌بافتی و نخل‌های ده‌ساله حاصل از پاجوش رقم برحی (10 ساله) در نخلستان ستاد پژوهشکده خرما و میوه‌‏های گرمسیری در شهرستان اهواز انجام شد. در اوایل فصل بهار از درختان کشت‌بافتی و پاجوشی، نمونه‌برداری گل و میوه در سه مرحله ظهور اسپات، اسپات رسیده و 2 هفته پس از گرده‌افشانی در سه تکرار صورت گرفت. به منظور ارزیابی میوه دهی، سه اسپات دیگر در هر نخل 1 تا 2 روز قبل از باز شدن طبیعی با گرده نر غنامی به روش سنتی گرده‌افشانی شد. در نمونه‌های گل و میوه جمع‌آوری شده از درختان کشت‌بافتی و پاجوشی، هورمون‌های گیاهی اکسین ( ایندول بوتیریک اسید و ایندول استیک اسید)، جیبرلین (GA1, GA3, GA4, GA9)، سایتوکینین (کاینتین و زئاتین)، جاسمونیک‌اسید و آبسیزیک‌‌اسید اندازه‌گیری شدند. در هفته‌ پنجم پس از گرده‌افشانی، درصد میوه‌نشینی، درصد میوه‌های بکربار و درصد ریزش گل و میوه در سه اسپات گرده‌افشانی شده در هر نخل مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که گیاهان کشت‌بافتی نسبت به گیاهان حاصل از پاجوش دارای درصد میوه‌نشینی کمتر و میزان میوه‌های بکربار و ریزش گل و میوه بیشتری بودند. عملکرد میوه در گیاهان کشت‌بافتی کمتر از گیاهان حاصل از پاجوش بود. میزان هورمون‌های جیبرلین، اکسین و سایتوکینین در گیاهان حاصل از پاجوش در اغلب مراحل اندازه‌گیری شده بالاتر از گیاهان کشت‌بافتی بود. گیاهان کشت‌بافتی میزان آبسیزیک‌‌اسید و جاسمونیک‌اسید بالاتری نسبت به گیاهان پاجوشی داشتند. با استفاده از تجزیه رگرسیون خطی چندگانه و گزینش مدل برتر، میزان آبسیزیک‌اسید و جاسمونیک‌اسید گل و میوه، رابطه منفی با میزان میوه‌نشینی داشتند. درصد میوه‌نشینی با میزان کاینتین، ایندول استیک‌اسید، GA3، GA4 و GA9 گل و میوه همبستگی مثبت داشت و میزان آبسیزیک‌‌اسید و جاسمونیک‌اسید دارای همبستگی منفی با میوه‌نشینی بود.