فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور بررسی عملکرد، اجزای عملکرد و کمیت اسانس گیاه زیره سبز تحت تاثیر روش کاشت و خیساندن بذر در کشت دیم، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1400-1399 اجرا شد. فاکتور اصلی آزمایش شامل روش کاشت بذر زیره سبز در دو سطح (کاشت به‌روش تسطیح و کاشت بدون تسطیح زمین) و فاکتور فرعی شامل زمان خیساندن بذر زیره سبز قبل از کاشت در پنج سطح (عدم خیساندن، خیساندن به‏مدت 6، 12، 24 و 48 ساعت) بود. در هردو روش کاشت، بیشترین و کمترین تعداد بوته سبز شده زیره سبز به‏ترتیب در تیمارهای 12 و 48 ساعت خیساندن بذر مشاهده شد. در تیمار عدم خیساندن بذر، تعداد بوته­های سبز شده در کشت به‌روش تسطیح (48 بوته در مترمربع) بیشتر از کاشت به‌روش عدم تسطیح (41 بوته در مترمربع) بود. اما برای تیمارهای 6، 12 و 24 ساعت خیساندن بذر، در روش کاشت به‎صورت عدم تسطیح تعداد بوته‌های سبز شده بیشتر بود. بالاترین ارتفاع بوته و تعداد چتر در بوته در هر دو روش کاشت برای تیمار 48 ساعت خیساندن بذر به‏دست آمد. در کلیه تیمارهای خیساندن بذر، عملکرد دانه در روش کاشت بدون تسطیح به‌طور معنی­داری بیشتر از کاشت با تسطیح بود. بالاترین مقادیر عملکردهای دانه (64/78 گرم در مترمربع)، بیولوژیک (7/188 گرم در مترمربع) و اسانس (83/1 میلی‏لیتر در مترمربع) در روش کاشت بدون تسطیح زمین با 12 ساعت خیساندن بذر حاصل شدند. در کاشت به‏روش تسطیح زمین، تیمار عدم خیساندن بذر (14/2 درصد) با اختلاف معنی­داری بیشترین درصد اسانس را دارا بود. ولی در شرایط کاشت بدون تسطیح زمین، بالاترین درصد اسانس (60/2 درصد) در 48 ساعت خیساندن بذر مشاهده شد که اختلاف معنی­داری با دیگر تیمارهای خیساندن بذر نداشت. از بین صفات مورد بررسی، میزان عملکرد اسانس قوی‏ترین رابطه (r=0.912) را با عملکرد دانه دارا بود. به‏عبارتی، عملکرد دانه تاثیرگذارترین عامل در میزان اسانس زیره سبز بود. به‏طورکلی، کاشت زیره سبز پس از 12 ساعت خیساندن بذر و به‏روش عدم تسطیح زمین برای شرایط دیم توصیه می‏شود.