فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهمترین عوامل حفظ گیاهان و به‌ویژه گیاهان دارویی استفاده از روش‌های زیست‌فناوری درجهت تولید و افزایش متابولیت‌های دارویی است. این پژوهش با هدف بررسی محتوای متابولیت‌های ثانوی گیاه کلپوره و افزایش آن‌ها در نتیجه تیمار با الیسیتورمتیل‌جاسمونات در شرایط کشت در‌شیشه به‌جای استفاده مستقیم از گیاه دارویی انجام شد. جهت تولید کالوس، ریزنمونه برگ از گیاه رشدیافته در شرایط هیدروپونیک تهیه شد و در محیط‌کشت MS حاوی غلظت‌های مختلف از هورمون‌های بنزیل‌آمینوپورین (0، 5/0، 1 و 5/1 میلی‌گرم درلیتر) و نفتالن‌استیک‌اسید (0، 5/0 و 1 میلی‌گرم درلیتر)، به صورت مجزا و تلفیقی کشت شد. نمونه کالوس‌های منتخب با بیشترین درصد‌کالزایی و وزن‌خشک، تحت تیمار با الیسیتور متیل‌جاسمونات (50،0 ، 100و 200 میکرومولار) قرار گرفتند. محتوای دستجات مختلف ترکیبات‌فنلی و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی در کالوس‌های تیمارشده ارزیابی شد. کالزایی صد درصد درشرایط هورمونی تیمار مجزا بنزیل‌آمینوپورین و همچنین تلفیق آن با هورمون نفتالن‌استیک‌اسید مشاهده شد. بیشترین وزن‌تر و خشک کالوس‌ها نیزدر تیمارهای یک و 5/1 میلی گرم در لیتر بنزیل‌آمینوپورین و تلفیق بنزیل‌آمینوپورین (5/1 میلی‌گرم در لیتر) و نفتالن‌استیک‌اسید (5/0 میلی گرم در لیتر) ثبت شد. حداکثر محتوای کل ترکیبات فنلی، فلاونوئید، فلاون، O- دی فنل، اسیدهای‌فنلی و رزمارینیک‌اسید در تیمار با متیل‌جاسمونات 50 میکرومولار مشاهده شد که نسبت به دیگر غلظت‌های به‌کار رفته، دارای تفاوت‌های معنی‌داری بود. فعالیت آنتی‌اکسیدانی DPPH و FRAP نیز به‌ترتیب دارای بیشینه 24/0 ± 066/2 میلی گرم درلیتر و 61/33 ± 79/383 میلی‌گرم آهن بر صدگرم ماده خشک، در تیمار 50 میکرومولار متیل‌جاسمونات و در تیمار تلفیق بنزیل‌آمینوپورین (5/1 میلی‌گرم در لیتر) و نفتالن‌استیک‌اسید (5/0 میلی گرم در لیتر) بودند. برمبنای نتایج، الیسیتور متیل‌جاسمونات در غلظت بهینه می‌تواند نقش ترغیبی در افزایش ترکیبات موثره‌دارویی کلپوره داشته باشد و محرکی برای سنتز ترکیبات‌فنلی و در ادامه افزایش توان آنتی‌اکسیدانی کالوس آن باشد.