فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش همه روزه در حال ظهور است و تمرکز تحقیقات بر شناسایی این فرصت‌ها، جهت گیری‌های آینده آموزشی را در جهت بهره‌مندی از آموزشی عادلانه و فرصت برابر جهانی مشخص ‌می‌سازد. از همین رو، هدف از پژوهش حاضر شناسایی کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش از دیدگاه فعالان این حوزه و بررسی میزان تأثیر آن در ارتقاء کیفیت یادگیری فراگیران از دیدگاه معلمان نیز ‌است.روش‌ها‌: این پژوهش کاربردی، با روش آمیخته(کیفی- کمّی) از نوع متوالی تبدیلی با دو رویکرد تحلیل محتوا و توصیفی پیمایشی است. برای شناسایی کاربردهای هوش مصنوعی از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 13نفر از متخصصان موضوعی که به‌صورت هدفمند از نوع گلوله برفی با معیار انتخاب اشباع نظری داده‌ها انتخاب شده بودند و برای بررسی میزان تأثیر این کاربردها، 81 نفر معلمان مقطع متوسطه اول و دوم شهرستان لنده که به‌صورت تصادفی ساده براساس جدول تعیین حجم نمونه کرجسی مورگان انتخاب شده بودند، به پرسش‌نامه محقق ساخته با 46 سؤال پاسخگو بودند. اصالت مصاحبه‌ها و روایی محتوایی پرسش‌نامه توسط 4 نفر از متخصصان موضوعی تأیید و پایایی پرسش‌نامه با آلفای کرنباخ(94/0)سنجیده شد. داده‌های بخش کیفی در MAXQDA به روش گرنددتئوری به شیوه اشتراوس و کوربین با پارادایم تفسیرگرایی بوریل و مورگان تحلیل و داده‌های بخش کمّی‌در spss26 ‌با آمار توصیفی، آزمون فریدمن و t  تک‌نمونه تحلیل شد.یافته‌ها: یافته‌های بخش کیفی شامل 4 کد انتخابی، 21 کد محوری و 101 کد باز بود که عبارتند از کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش با 8 کد محوری، مزایای کاربرد هوش مصنوعی با6 کد محوری، چالش‌های کاربرد هوش مصنوعی با 5 کد محوری و اصول اساسی کاربرد هوش مصنوعی با 1 کد محوری. نتایج آزمون فریدمن نشان داد که «ارتباط با متخصصان و منابع خارجی و افزایش تعاملات در سطح جهانی، طراحی و ارائه محتواهای کاربردی، جذاب، اثربخش و متناسب با نیازهای دانش‌آموزان، ساماندهی شرایط در جهت بهبود مدیریت کلاس و کم کردن وظایف تکراری معلمان» به‌عنوان کاربردهای دارای اولویت اول تا سوم در زمینه هوش مصنوعی و مؤلفه‌های «آزادسازی وقت معلمان و کم کردن وظایف تکراری او، مبارزه با تبعیض و ارتقای عدالت اجتماعی، توانایی تغییر در رشد اجتماعی دانش‌آموزان» در سه رتبه آخر قرار گرفته است. همچنین، میانگین تمام مؤلفه‌ها از میانگین فرضی(5/3) بیشتر بوده که نشان‌دهنده مؤثر بودن تمام مؤلفه‌ها در افزایش کیفیت یادگیری است. علاوه براین، نتایج آزمونt نشان داد که تمام مؤلفه‌ها در افزایش کیفیت یادگیری فراگیران تأثیرگذار بوده و از دیدگاه معلمان دارای اهمیت است؛ زیرا میزان به‌دست آمده مقدار t در تمام مؤلفه‌ها بالاتر از 96/1 است.نتیجه‌گیری: در پژوهش حاضر علاوه‌بر شناسایی کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش تمام مزایا، اصول و چالش‌ها و نگرانی‌های پیرامون کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش را شناسایی و میزان تأثیر کاربردهای هوش مصنوعی در افزایش کیفیت یادگیری دانش‌آموزان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بخش کیفی نشان داد که متخصصان موضوعی و فعالان این حوزه مهم‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی را در افزایش دقت در ارزشیابی‌ها و شخصی‌سازی آموزش ‌می‌دانند و معتقدند که در صورت استفاده اصولی ‌می‌توان از مزایای این کاربردها بهره برد و چالش‌ها را به حداقل رساند. نتایج بخش کمّی ‌‌نیز نشان داد از دیدگاه معلمان، در کاربردها بخش شخصی‌سازی آموزش و بهبود مدیریت کلاس تأثیر بیشتری بر فرآیند یاددهی- یادگیری دانش‌آموزان و ارتقاء بیشتر آن دارد.