استفاده از تجزیه های آماری چند متغیره برای گزینش گروهی ژنوتیپ های دو جمعیت در حال تفرق طالبی

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکدگان ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران

2 گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات - دانشکدگان ابوریحان- دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.

3 گروه علوم باغبانی، دانشکدگان ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.

doi
10.22059/ijhs.2023.348238.2063
چکیده

طالبی یکی از مهمترین محصولات جالیزی ایران است .در سال‌های اخیر به دلیل برخی مشکلات از جمله پایین بودن شیرینی و عملکرد میوه، بیماری‌های بوتهمیری و ورود بی‌رویه ارقام هیبرید تجاری خارجی، ذخایر ژنتیکی این محصول دچار فرسایش شدید شده است. بنابراین در این پژوهش تلاقی ارقام مهم بومی ساوه و نیاگارا (با نام محلی سمسوری) با رقم F1 تجاری و منتخب گالیا جهت ترکیب بهترین صفات و گزینش بهترین ژنوتیپ‌های نسل F2 به روش شجره ای و تداوم نسل‌ها انجام گرفت. گزینش برترین ژنوتیپ‌ها در سه مرحله  (غربالگری طبیعی در مزرعه برای مقاومت به بیماری، ویروس و کنه، ارزیابی بر اساس صفات کیفی در آزمایشگاه و گزینش نهایی ژنوتیپ‌ها بر اساس نتایج آنالیز چندمتغیره صفات کمی) صورت پذیرفت. نتایج نشان داد در جمعیت نیاگارا × گالیا (NGF2) وراثت‌پذیری عمومی برای همه صفات مورد ارزیابی به جز شاخص شکل میوه بالا بود. در جمعیت ساوه×گالیا (SGF2)، ضخامت گوشت، مواد جامد محلول و تاریخ برداشت میوه دارای بالاترین وراثت‌پذیری بودند. همچنین صفات وارد شده به مدل رگرسیونی گام به گام  به ترتیب 3/90 و 3/80 درصد از کل تغییرات مربوط به وزن میوه را به ترتیب در دو جمعیت NGF2 و SGF2 توجیه کردند. بر اساس نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی، در جمعیت NGF2 وSGF2  دو مولفه اصلی به ترتیب 9/71 و 3/71 درصد از واریانس داده‌ها را توجیه نمودند. بر اساس نتایج تجزیه بای پلات 30 ژنوتیپ برتر NGF2 و 53 ژنوتیپ برتر SGF2 گزینش شد که جهت تداوم نسل‌ها و رسیدن به لاین‌های خالص برتر در نسل F3 کشت شدند.