تأثیر مناسک پیاده‌روی اربعین بر قدرتمندی هویت در جامعه عرب‌زبان خوزستان (نظریه‌ای داده‌بنیان)

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان

doi
10.22034/scs.2023.414801.1491
چکیده

مناسک و آئین‌های دینی ازجمله پیاده‌روی اربعین در جوامع انسانی تأثیر مهمی در همبستگی اجتماعی و قدرتمندی هویت دارد. این پژوهش با هدف ادراک فهم نخبگان و فعالان سیاسی ـ اجتماعی عرب‌زبان خوزستانی در سازوکار تأثیر پیاده‌روی اربعین بر روی همبستگی اجتماعی و تقویت هویت ملی عرب‌زبانان خوزستان انجام شده است. روش مورد استفاده در این تحقیق از روش کیفی نظریه زمینه‌ای چارمرزی استفاده شده و محقق داده‌ها را با استفاده از مصاحبه‌های عمیق با ۳۰ نفر از نخبگان و فعالان سیاسی ـ اجتماعی عرب‌زبان جمع‌آوری کرده است. در مبانی نظری از نظریه‌های گیرتز، گافمن، ‌تر و فارابی که بر تأثیر مناسک دینی بر هویت‌سازی و معناسازی دارند، استفاده گردید. یافته‌های محقق با استفاده از نزدیک به ۲6۰ کد اولیه استخراج شده هشت کد متمرکز برساختی «فرصت فقرزدایی و محرومیت‌زدایی»، «حس محرومیت تجربه‌شده»، «تدارک فضای شناختی از عرب‌زبانان»، «زدودن بدبینی و عرب‌ستیزی»، «الگوواره هویت‌ساز اربعین»، «هویت ملی قدرتمندتر» را استخراج و سپس داستان روایت را تدوین کرده است. نتیجه‌گیری: پیاده‌روی اربعین در تقویت هویت ملی و افزایش همبستگی اجتماعی و کاهش قوم‌گرایی در میان عرب‌زبانان تأثیر مثبت داشته است و پیاده‌روی اربعین را به‌مثابه فرصتی برای محرومیت‌زدایی و زدودن عرب‌ستیزی و تقویت سرمایه اجتماعی می‌دانند.