بررسی راهبردهای فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در حوزه سیاستگذاری جمعیتی کشور
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات
doi
10.22034/scs.2023.351187.1334چکیده
نقش فرهنگ در تغییرات جمعیتی مهم و تاثیرگذار است. هدف پژوهش، بررسی راهبردهای فرهنگی سیاستهای جمعیتی است. از اینرو، میکوشد به این سوال پاسخ دهد که راهبردهای فرهنگی در حوزه سیاستگذاری جمعیتی دارای چه نقاط ضعف و قوتی است؟ این پژوهش کاربردی بوده و با روش کیفی و الگوی سوات تلاش میشود نقاط قوت و ضعف راهبردهای فرهنگی درحوزه سیاستهای جمعیتی وهمچنین فرصتها و تهدیدهای محیط بیرونی شناسایی و توصیف شود. در توصیف نقاط قوت و ضعف از متن سیاستهای کلی جمعیت و اسنادبالادستی و نظرخبرگان استفاده میشود. تهدیدهای فرهنگی روز جامعه نیز براساس نظریۀ نوسازی شناسایی و تحلیل میگردد. سپس راهبردهای پیشنهادی با تمرکز بر نقاط ضعف و تهدیدهای فرهنگی ارائه میشود. شیوه جمعآوری اطلاعات نیز کتابخانهای است.نقش فرهنگ در تغییرات جمعیتی مهم و تأثیرگذار است. هدف پژوهش، بررسی راهبردهای فرهنگی سیاستهای جمعیتی است. ازاینرو، میکوشد به این سؤال پاسخ دهد که راهبردهای فرهنگی در حوزه سیاستگذاری جمعیتی دارای چه نقاط ضعف و قوتی است؟ این پژوهش کاربردی بوده و با روش کیفی و الگوی سوات تلاش میشود نقاط قوت و ضعف راهبردهای فرهنگی درحوزه سیاستهای جمعیتی و همچنین فرصتها و تهدیدهای محیط بیرونی شناسایی و توصیف شود. در توصیف نقاط قوت و ضعف از متن سیاستهای کلی جمعیت و اسناد بالادستی و نظر خبرگان استفاده میشود. تهدیدهای فرهنگی روز جامعه نیز براساس نظریه نوسازی شناسایی و تحلیل میگردد. سپس راهبردهای پیشنهادی با تمرکز بر نقاط ضعف و تهدیدهای فرهنگی ارائه میشود. شیوه جمعآوری اطلاعات نیز کتابخانهای است. یافتههای پژوهش، نشان میدهد راهبردهای فرهنگی در حوزه سیاستگذاری جمعیتی با توجه به وضعیت فرهنگی جامعه (محیط بیرونی) در حالت تدافعی است؛ این وضعیت ناشی از غلبة نقاط ضعف سیاستهای جمعیتی بر نقاط قوت (عوامل درونی) و چیرگی تهدیدهای فرهنگی بر فرصتها (عوامل بیرونی) است. فاصله بین واقعیتهای روز جامعه و سیاستهای فرهنگی، نگاه کمّی و کمتوجهی به موانع فرهنگی از مهمترین ضعفهای درونی سیاستها و راهبردهای فرهنگی افزایش جمعیت است. مؤلفههای فرهنگی نوین مانند فردگرایی، مصرفگرایی، لذتگرایی، تنپرستی و جایگزینی حیوانات بهجای فرزندآوری نیز مهمترین تهدیدهای رشد جمعیت است که با وضعیت مطلوب فاصله دارد. دراینراستا، راهبردهایی همچون توجه به میزان پذیرش فرهنگی خانوادهها، اعتمادسازی فرهنگی، سرمایهگذاری بر مهارت انتخابگری در مواجه با تحولات فرهنگی نوین، ضرورت انجام آمایش فرهنگی و برنامهریزی براساس تراکم و تفاوتهای فرهنگی پیشنهاد میشود.