بررسی تغییرات مولکولی و تحلیل محاسباتی گیاهچه‌های درون شیشه‌ای انگور تحت تیمارهای سدیم نیتروپروساید

نویسندگان

1 استاد، بخش تحقیقات زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران

2 استادیار، گروه اصلاح نباتات، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه اصلاح نباتات ، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران

doi
10.22084/ab.2026.31931.1504
چکیده

انگور (Vitis vinifera) یکی از مهم‌ترین محصولات باغی ایران و جهان است که عملکرد آن تحت تأثیر تنش‌های محیطی، به‌ویژه سرما، قرار می‌گیرد. در شرایط آزمایشگاهی کنترل‌شده. در این پژوهش، ابتدا گیاهچه های انگور رقم کندوری تحت تنش سرمائی (صفر، دو و چهار هفته در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد) بررسی شد. برای بررسی اثر سدیم نیترو پروساید (SNP)، غلظت‌های مختلف (۲۰، ۴۰ و ۶۰ میکرومولار) به محیط‌کشت افزوده شد. پس از اعمال تنش، RNA استخراج شده، و با استفاده از کیت سینا کلون، cDNA سنتز گردید. بیان ژنCBF3 ، CBF4 و EF1α (به‌عنوان ژن مرجع) با روشReal-Time PCR  مبتنی بر SYBR Green تعیین شد. به‌منظور درک مبانی مولکولی، ساختارهای سه‌بُعدی مولکول‌های کلیدی شامل کلروفیل، کاروتنوئیدها، کربوهیدرات‌ها، پرولین، پروتئین، ‌ترکیبات آنتی‌اکسیدانتی، آنزیم‌های APX، POD و CAT، از پایگاه PDB و با نرم‌افزار PyMOL تحلیل شدند. این تحلیل‌ها بر ارتباط بین ساختار مولکولی، عملکرد بیوشیمیایی و نقش آن‌ها در کاهش اثرات تنش تمرکز داشتند. نتایج RT-PCR بیان ژن‌های CBF3 و CBF4 را در هیچ‌یک از تیمارها و زمان‌ها قابل آشکارسازی نشان نداد، که بیانگر القای گذرا و وابسته به زمان این ژن‌ها است. بنابراین، ترکیب تحلیل‌های مولکولی PyMOL با بررسی‌های بیوشیمیایی و ژنتیکی چارچوبی یک‌پارچه برای تبیین مکانیزم‌های پاسخ به سرما و نقش (SNP) Sodium Nitroprusside در بهبود پایداری ساختاری و فعالیت آنزیمی گیاهچه‌های انگور ارائه می‌دهد. همبستگی بین رنگیزه‌ها، متابولیت‌ها و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی نشان داد که افزایش یک صفت معمولاً با تقویت سایر صفات همراه است، به‌گونه‌ای که کلروفیل‌ها و کاروتنوئیدها با کربوهیدرات‌ها و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی هماهنگ عمل می‌کنند. این شبکه هماهنگ نشان‌دهنده وجود یک سازوکار یک‌پارچه است که پایداری فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاهچه‌های انگور را تحت تنش سرما حفظ می‌کند.