بررسی تأثیر آمادگی فناوری بر پذیرش فناوری هوش مصنوعی در دانشجویان حسابداری

نویسندگان

1 گروه آموزش حسابداری، دانشکده بازار و کسب و کار، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

2 گروه آموزش حسابداری، دانشکده بازار و کسب و کار، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

3 گروه آموزش حسابداری، دانشکده بازار و کسب و کار، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

doi
10.22061/tej.2026.11820.3199
چکیده

پیشینه و اهداف: آینده و پیشرفت آموزش عالی به‌طور قابل‌توجهی با پیشرفت‌های فناوری‌های جدید مانند هوش مصنوعی پیوند خورده است. با بررسی ارتباط بین عناصر سطح آمادگی فناوری و پذیرش فناوری توسط کاربران حسابداری، دانشگاه‌ها این فرصت را خواهند داشت که با تغییر و ایجاد تغییرات در ارائه دروس و شیوه‌هایی که دانشجویان را به میزان کافی برای آینده آماده می‌کند، شکاف‌های موجود در برنامه‌های درسی حسابداری را برطرف کنند. اجرای آموزش هوش مصنوعی در برنامه‌های درسی حسابداری می‌تواند فاصله زمانی پذیرش فناوری بین آموزش و صنعت حسابداری و حسابرسی را فشرده کند و دانشجویان حسابداری را به میزان کافی برای آینده آماده کند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر آمادگی فناوری بر پذیرش فناوری هوش مصنوعی در دانشجویان حسابداری است.روش‌ها‌: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی - همبستگی است که به‌صورت پیمایشی - مقطعی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان کارشناسی‌ارشد حسابداری دانشگاه‌های آزاد اسلامی در سال تحصیلی 1403-1402 بوده که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای و براساس فرمول تخصصی مدل‌سازی معادلات ساختاری (با در نظر گرفتن 30 متغیر مشاهده‌ شده و 9 متغیر پنهان)، حجم نمونه 384 نفر تعیین شده است. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه محقق ساخته مبتنی بر مطالعه دامرجی (2020) با 30 گویه جمع‌آوری گردیده است. پرسش‌نامه پژوهش حاضر از دو بخش سؤالات عمومی و سؤالات تخصصی تشکیل‌شده است. سؤالات تخصصی شامل سؤالات مربوط به متغیرهای مستقل، میانجی و وابسته و شامل پنج بعد خوش‌بینی، نوآوری، ناراحتی، نا امنی، سودمندی درک شده، سهولت استفاده درک شده و اتخاذ فناوری است. خوش‌بینی با 4 گویه، نوآوری با 4 گویه، ناراحتی با 4 گویه، نا امنی با 4 گویه، سودمندی درک شده با 6 گویه، سهولت استفاده درک شده با 6 گویه و اتخاذ فناوری با 2 ارزیابی‌شده و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SmartPLS و با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) انجام‌گرفته است.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که آمادگی فناوری تأثیر مثبت و معنی‌داری بر سهولت استفاده درک‌شده و سودمندی درک شده در میان دانشجویان حسابداری دارد. همچنین، سهولت استفاده درک شده تأثیر مثبت و معنی‌داری بر سودمندی درک شده و پذیرش فناوری دارد. تحلیل میانجی‌گری نشان داد که سهولت استفاده درک شده و سودمندی درک شده به‌صورت جداگانه و ترکیبی، نقش میانجی مثبت و معنی‌داری در رابطه بین آمادگی فناوری و پذیرش فناوری ایفا می‌کنند. بااین‌حال، رابطه مستقیم بین آمادگی فناوری و پذیرش فناوری معنی‌دار نبود که نشان‌دهنده اهمیت نقش میانجی‌گری متغیرهای سهولت استفاده درک شده و سودمندی درک شده است. این یافته‌ها بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های فناوری و آموزش مهارت‌های دیجیتال در برنامه‌های آموزشی حسابداری تأکید دارند تا پذیرش فناوری‌های هوش مصنوعی در این حوزه تسهیل شود.نتیجه‌گیری: انجام نوآوری توسط دانشگاه‌ها می‌تواند دانش، آموزش و تصمیم به استفاده از هوش مصنوعی توسط دانشجویان حسابداری را افزایش داده و تحت‌تأثیر قرار دهد. به عبارت دیگر، برای اینکه دانشجویان حسابداری تکنولوژی هوش مصنوعی را اتخاذ کنند، ابتدا باید فرآیند اتخاذ در سطح نهادهای آموزشی اتفاق بیفتد. ابتدا باید در برنامه آموزشی حسابداری، تکنولوژی هوش مصنوعی اتخاذ شود تا ادراکات دانشجویان حسابداری را نسبت به استفاده، مفید بودن و اتخاذ هوش مصنوعی افزایش دهد. از منظر عملی، پژوهش حاضر به صورت بالقوه به دانشگاه‌ها کمک می‌کند تا درک بهتری از این موضوع کسب کنند که چگونه سودمندی درک شده و سهولت استفاده درک شده می‌توانند باعث برانگیخته شدن پذیرش فناوری هوش مصنوعی دانشجویان حسابداری شوند. با این حال، این موضوع به این بستگی دارد که آیا دانشجویان حسابداری برای تکنولوژی آماده هستند یا خیر و اینکه دید آن‌ها نسبت به سودمندی درک شده و سهولت استفاده درک شده مثبت است یا خیر.