برآورد اجزای ژنتیکی و وراثت‌پذیری عملکرد و اجزای عملکرد گوجه‌فرنگی از طریق تجزیه میانگین ‏نسل‌ها

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشیار، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 استاد، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/ijhs.2022.332921.1981
چکیده

گوجه­فرنگی به­عنوان یک سبزی میوه­ای جذاب به­شمار می­رود و مطالعات ژنتیکی وسیعی روی صفات زراعی گوجه­فرنگی به­منظور افزایش کارایی برنامه‌های به­نژادی این گیاه صورت گرفته است. عملکرد یک صفت مهم از نظر اقتصادی به شمار می­رود و در همه برنامه‌های به­نژادی گوجه‌فرنگی گنجانده می‌شود. انتخاب یک روش به­نژادی مؤثر نیازمند اطلاعات جامع از سیستم ژنتیکی کنترل کننده صفت موردنظر است. هدف از این تحقیق، تعیین پارامتر­های ژنتیکی عملکرد و اجزای عملکرد با استفاده از روش­های تجزیه میانگین و واریانس نسل­ها بود. تجزیه میانگین و واریانس نسل­ها با استفاده از شش نسل پایه (P1، P2، F1، F2، BC1 و BC2) حاصل از تلاقی لاین­های گوجه­فرنگی M110 و P110 انجام شد. لاین P110 (زرد و گلابی شکل) داری عادت رشد نامحدود و لاین  M110(مینیاتور) دارای عادت رشد محدود است. نتایج تجزیه میانگین و واریانس نسل­ها نشان داد که مدل ژنتیکی ساده افزایشی و غالبیت توجیه کننده تغییرات تمام صفات مورد مطالعه به جز صفت میانگین وزن میوه بود. همچنین، برای صفات مورد مطالعه آثار غیرافزایشی بیشتر از اثر افزایشی برآورد شد. وراثت­پذیری عمومی برای تمام صفات مورد مطالعه به جز صفت میانگین وزن میوه ، بیشتر از متوسط (بالای 50 درصد) بود، اما وراثت­پذیری خصوصی برای صفات مورد مطالعه کمتر از 50 درصد برآورد شد. بنابرین گزینش مستقیم برای صفات مورد مطالعه مناسب نبوده و گزینش دوره­ای برای افزایش شانس ترکیب شدن ژن­های موثر در کنترل این صفات توصیه می­گردد.