مقایسه تأثیر آموزش با نرم‌افزار اکتیو اینسپایر و ابزارهای سنتی براساس الگوی حل مسئله بر هوش موفق دانش‌آموزان ابتدایی در درس علوم تجربی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه علوم تربیتی ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 گروه آموزش محیط‌زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22061/tej.2026.11531.3159
چکیده

پیشینه و اهداف: در حال حاضر ورود چندرسانه‌ای‌ها و ارائه دروس به ضرورت الکترونیکی در آموزش و پرورش انقلابی در زمینه تدریس و روش‌های نوین مشارکت دانش‌آموزان ‌ایجاد کرده است. واژه چندرسانه‌ای از سال 1950 میلادی به بعد مطرح و تلاش شد با ترکیب چندرسانه، کیفیت آموزش بالا رود و ‌این امکانات اجازه پیشروی، تعادل، آفرینندگی و ارتباط بهتر کاربر و نرم‌افزار را به آسانی می‌دهد. زیربنای ‌این روش به نظریه پردازش شناختی برمی‌گردد، که با ظهور فناوری‌های نوین کامپیوتری استفاده زیادی از آن شد. شناخت‌گرایی به‌عنوان بخشی از جنبش شناختی معاصر به علت نارضایتی از تعلیم و تربیت سنتی شکل گرفته است. در نظریه پردازش شناختی فرض بر ‌این است که سیستم پردازش اطلاعات در انسان از دو کانال جداگانه (پردازش دیداری/ تصویری و شنیداری/ کلامی) برخوردار است. هریک از ‌این کانال‌ها از ظرفیت محدودی برخودار هستند. در این راستا هدف پژوهش حاضر مقایسه تأثیر آموزش محتوای تولید‌شده با نرم‌افزار اکتیو اینسپایر و ابزارهای سنتی براساس الگوی حل مسأله بر هوش موفق دانش‌آموزان پایه ششم در درس علوم تجربی در سال 1401-1400 بود.روش‌ها‌: روش پژوهش حاضر از نظر نحوه اجرا از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پایه ششم ناحیه 2 شهر کرج به تعداد 1970 دانش‌آموز بود که حجم نمونه به تعداد 40 دانش‌آموز به روش چند مرحله‌ای تصادفی، انتخاب و در دو گروه همگن 20 نفری جایابی شدند. ابزار گردآوری داده‌ها برای سنجش متغیر هوش موفق دانش‌آموزان در درس علوم، پرسش‌نامه اقتباس‌شده از پرسش‌نامه استاندارد گریگورنکو و استرنبرگ (2000) بود که روایی محتوایی آن توسط متخصصان، مطلوب ارزیابی شد و پایایی آن از روش آلفای کرنباخ 86/0 به‌دست آمد. در این پژوهش قبل از مداخله آموزشی، پرسش‌نامه مذکور اجرا شد؛ سپس مطالب مرتبط به هوش تحلیلی، هوش خلاق و هوش عملی در درس علوم تجربی به دو روش مدرن (نرم‌افزار اکتیو اینسپایر) و سنتی برای دانش‌آموزان آموزش داده شد و بعد از پایان جلسات آموزشی، مجدد پس‌آزمون از آزمودنی‌ها به عمل آورده شد. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش‌های آماری توصیفی و آمار استنباطی مانند آزمون‌های کواریانس، تی مستقل و وابسته در نرم‌افزار آماری (spss) نسخه 22 استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که محتوای تولیده‌شده با نرم‌افزارهای چندرسانه‌ای (اکتیو اینسپایر)، در مقایسه با روش تدریس سنتی بر هوش موفق دانش‌آموزان در مباحث درس علوم شامل فصول کارخانه کاغذسازی، زمین پویا، ورزش و نیرو، سفر انرژی، شگفتی‌های برگ، جنگل برای کیست و سالم بمانیم تأثیر بیشتری داشت. به‌عبارتی دیگر محتوای تولیدشده با نرم‌افزار چندرسانه‌ای اکتیو اینسپایر منجر به تأثیرگذاری 64 درصدی بر هوش تحلیلی، 57 درصدی بر هوش خلاق و 53 درصدی بر هوش عملی دانش‌آموزان در درس علوم پایه ششم شد.نتیجه‌گیری: ازاین‌رو می‌توان نتیجه گرفت نرم‌افزار چندرسانه‌ای (اکتیو اینسپایر) در قیاس با ابزارهای سنتی می‌تواند باعث تقویت هوش تحلیلی، هوش خلاق و هوش عملی دانش‌آموزان در یادگیری و حل مسائل درس علوم شود.