بررسی مولکولی و پاسخ‌های مورفو- فیزیولوژیک برخی دانهال‌های وحشی گیلاس تحت تنش خشکی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ‏کرج، ایران

4 استاد، ‌مؤسسه ‏CEBAS-CSIC، اسپیناردو مورسیا، اسپانیا

5 استادیار، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران

6 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/ijhs.2022.339643.2008
چکیده

گیلاس (Prunus avium L.) جزو بهترین میوه‌ها برای تازه‌‌خوری می‌باشد که در صنعت میوه‌کاری ایران از جایگاه و اهمیت خاصی برخوردار است. با توجه به ژرم‌پلاسم غنی زیر جنس سراسوس (Cerasus) در ایران، دانش در مورد پتانسیل ژنتیکی این زیر جنس برای شناخت مخازن‌ژنی و توسعه استراتژی‌های موثر برای حفاظت از ژرم‌پلاسم مهم است. در این مطالعه، بذور ژنوتیپ‌های زیرجنس سراسوس متعلق به گونه‌های P. avium ،P. microcarpa  و P. incana  کشت شدند و در شرایط آبیاری کامل و بدون آبیاری با انجام تجزیه و تحلیل فیزیولوژیک در پاسخ به تنش مورد سنجش قرار گرفتند. از نقطه نظر ژنومی، تنوع ژنتیکی دانهال‌های این ژنوتیپ‌ها با استفاده از نشانگرهای توالی ساده تکراری (SSR) بررسی شد. از نظر مورفولوژیکی، گونه P. microcarpa  سطح برگ، ارتفاع و قطر ساقه کمتری را در مقایسه با گونه‌های P. incana  و به‌طور عمده  avium P. نشان داد. میزان فتوسنتز در دانهال‌ها طی تنش خشکی کاهش یافت ولی این کاهش در گونه P. avium ژنوتیپ Avi-Ala 11 (5.500 µmol CO2 m-2 s-1)  در مقایسه با گونه P. incana ژنوتیپInc-Kho  (10.760 µmol CO2 m-2 s-1) و گونه P. microcarpa ژنوتیپ Mic-Kor 3 (10.340 µmol CO2 m-2 s-1) بیشتر بود. نتایج نشان داد که هر دو گونه P. microcarpa  و P. incana  را می‌توان به‌عنوان پایه مقاوم به خشکی در گیلاسی‌ها و منبع ژنتیکی احتمالی اصلاح‌گران خشکی در نظر گرفت. نتایج این تحقیق همچنین می‌تواند به تعیین رابطه بین داده‌های فنوتیپی و مولکولی برای شناسایی نشانگرهای مولکولی مرتبط با تحمل به خشکی کمک ‌کند.