فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با روش‌های اسنادی و کتابخانه‌ای، تحلیل ثانوی و با بهره‌گیری از منابع پیرامون تحولات تاریخی، جمعیتی و توسعه‌ای به تحلیل نقش شاخص‌های توسعه‌ای در تحولات و سیاستگذاری جمعیتی پرداخته است. پرسش اصلی مقاله این بوده است که چه پیوندی بین تحولات جمعیتی و توسعه‌ای وجود دارد و چه سناریویی برای سیاست جمعیتی کشوری چون ایران می‌توان پیشنهاد کرد؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که شاخص‌های جمعیتی همراستا با تحولات توسعه‌ای دچار تحول شده است و کشورهای توسعه‌یافته و توسعه نیافته جهان- از جمله ایران- از شاخص‌های جمعیتی متفاوتی برخوردارند. کشورهای با رشد جمعیت بالا از شاخص‌های کامیابی و توسعه انسانی پایین‌تری نسبت به کشورهای توسعه‌یافته که رشد جمعیت کمتری دارند، برخوردارند. همراستا با گذار دوم جمعیتی، گونه‌ای از گذار فرهنگی در ارزشهای خانوادگی و فرزندآوری در کشورهای کمتر توسعه یافته رخ داده است که بر رفتار فرزندآوری اثرگذار است. در پایان سناریوهای سیاست جمعیتی در پیوند با میزان رشد جمعیت و سطح توسعه کشورها ارائه شده است. روند دگرگونی‌های اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی، ضرورت گونه‌ای از سیاست اقتضایی- تطبیقی جمعیتی را نشان می‌دهد. در این راستا، برای جامعه‌ای همچون ایران، سناریوی تثبیتی برای «توازن پویا» پیشنهاد می‌شود.