روایی، پایایی و ساختار عاملی نسخه‌ی فارسی چک‌لیست بازنگری شده اوتیسم در نوپایان (M-CHAT)

نویسندگان

1 دکتری سنجش و اندازه‌گیری، دانشکده‌ی روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، گروه روانشناسی سلامت، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 مرکز تحقیقات گوارش و کبد اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران و گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن،

4 دانشیار، فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان، کارگروه پژوهشی اوتیسم، مرکز تحقیقات علوم رفتاری،گروه روانپزشکی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

5 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v43.i846.1892
چکیده

مقدمه: اختلال طیف اوتیسم (Autism spectrum disorder) ASD یکی از اختلالات عصبی رشدی دوران کودکی است؛ با این حال، تنها درصد اندکی از نوپایان مبتلا ASD تا قبل از سه سالگی شناسایی می‌شوند. هدف این مطالعه، بررسی ویژگی‌های روانسنجی نسخه‌ی فارسی چک‌لیست بازنگری شده اوتیسم در نوپایان (M-CHAT) بود.روش‌ها: این مطالعه‌ی مقطعی- روانسنجی در جامعه‌ی آماری شامل نوپایان مراکز تخصصی و بیمارستان‌های اصفهان انجام شد. معیارهای ورود شامل تشخیص اوتیسم، سن 18-36 ماه، زبان فارسی و رضایت والدین بود. معیارهای خروج شامل عدم تمایل، عدم تکمیل چک‌لیست، اختلالات عصب‌شناختی و معلولیت‌های شدید بود. نسخه‌ی فارسی چک‌لیست ابتدا توسط مترجمان متخصص ترجمه و سپس بازبینی شد و نسخه‌ی نهایی بر 318 نوپا انجام گرفت.یافته‌ها: بررسی روایی سازه ابزار سه عامل زیربنایی را شناسایی کرد که 43 درصد از واریانس را تبیین می‌کنند. روایی همگرا با مقیاس‌های CHAT، PDDS و CHAT نسخه‌ی پزشک و والدین محاسبه شد. روایی تشخیصی توانایی ابزار را در تمایز بین نوپایان نرمال و ASD نشان داد. شاخص امگا برای پایایی سه عامل به ترتیب 0/920، 0/773 و 0/680 بود. حساسیت و ویژگی ابزار در شناسایی پسران مبتلا به اوتیسم بالاتر بود. سطح زیر نمودار  ROC برابر 85/0 برای دختران و 90/0 برای پسران بود. نقطه برش 6 برای دختران و 4 برای پسران به دست آمدنتیجه‌گیری: چک‌لیست بازنگری شده اوتیسم در نوپایان ویژگی‌های روانسنجی مطلوبی دارد، اما برخی سؤال‌ها نیازمند بازنگری هستند. ابزار در گروه‌های جنسیتی مختلف عملکرد مناسبی دارد و می‌تواند به عنوان ابزاری مؤثر در تشخیص اولیه اوتیسم در نوپایان استفاده شود.