سیاست های ژاپن در مواجهه با سالخوردگی جمعیت: درسهایی برای ایران
نویسندگان
1 کارشناس ارشد مطالعات ژاپن
2 کارشناس ارشد مطالعات ژاپن
3 گروه شرق، جنوب آسیا و اقیانوسیه، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران
4 دانشیار گروه جمعیت شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
doi
10.22034/scs.2023.398841.1447چکیده
تجربه سالخوردگی جمعیت در ژاپن و میزان تأثیرگذاری سیاستهای مختلف اجرا شده در این کشور درسهای مهمی برای سالخوردگی جمعیت در ایران دارد. این تجربه نشان میدهد که اولاً، افزایش میزان باروری پس از رسیدن به یک سطح حداقلی، بیش از حد انتظار پیچیده و احتمالاً غیرقابل انجام است. چنین موضوعی موجب اصلاح سیاستگذاری ژاپن و اتخاذ رویکردهایی برای جامعه مستقل از سن افراد شد. بدینمعنا که مردم با هر سنی بتوانند با حداکثر توانایی خود نقش فعالی در جامعه داشته باشند. درس دوم تأثیر حافظه تاریخی ملتها از تصمیمهای گذشته و نحوه مواجهه با آن در تصمیمگیری سیاستمداران فعلی است. بهکارگیری سیاستهای ترکیبی و چندوجهی نیز ازجمله درسهایی است که میتوان از تجربه ژاپن آموخت. درس آخر چگونگی رویکرد ژاپن در شناسایی موانع فرهنگی و استفاده از برنامههای اجتماعی در کنار مشوقهای مالی و اقتصادی میباشد. مثالها و تجربههای متعدد در این پژوهش به تفصیل بحث و بررسی شده است و با استفاده از دادههای جمعیتی موجود در بانکهای داده سازمان ملل، مرکز آمار ایران و با مطالعه اسناد دست اول منتشر شده توسط دولت ژاپن در پایگاههای نهادهای مربوطه، شاخصهای جمعیتی ایران با ژاپن مورد مقایسه قرار گرفت، کشوری که در مقایسه با سایر کشورها با بیشترین سرعت به جامعهای فوقسالخورده تبدیل شد و به اذعان بسیاری از اندیشمندان و تحلیلگران این حوزه، مجموعه سیاستهای متنوع و مؤثری را برای مواجهه با این پدیده بهکار برده است.