مروری نظام مند بر دلالت های اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در فناوری های دیجیتال و نسبت آن با اخلاق شکوفایی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22034/scs.2022.160772
چکیده

نفوذ گسترده هوش مصنوعی در ابعاد مختلف حیات انسان نگرانی­های عمده­ای به لحاظ میزان پایبندی این فناوری به استانداردهای اخلاقی در­ پی دارد. ازاین‌رو هدف پژوهش حاضر شناسایی مفاهیم کلیدی اخلاق برای استفاده از هوش مصنوعی در فناوری­های دیجیتال و نسبت آن با اخلاق شکوفایی است. در این پژوهش از مرور نظام­مند ادبیات به‌عنوان روش­شناسی پژوهش و از روش سه‌مرحله‌ای مستاک و دیگران، به‌عنوان روش تحقیق استفاده شده است. پس از پنج مرحله غربالگری در دو پایگاه داده «اِسکوپوس» و «وِب آو سایِنس» 38 مقاله از 25 مجله تجزیه‌وتحلیل شدند. از فرا­ترکیب­کیفی آنها دو مفهوم مرکزی تحت عنوان «الگوهای اصلی فناوری­های دیجیتال» و «لایه­های هستی­شناختی فناوری­های دیجیتال» شناسایی شدند. 16 مفهوم اخلاق دیجیتال مرتبط با الگوهای اصلی و لایه­های هستی­شناختی فناوری‌های دیجیتال نیز از تقاطع ماتریسی مفاهیم مرکزی در مقالات استخراج شدند. سپس یک نقشه مفهومی برای تفسیر یافته‌ها، طبقه­بندی مفاهیم اخلاقی شناسایی و ذیل الگوها و لایه‌های هستی‌شناختی، تناظر آنها با اصول موضوعه اخلاق هوش مصنوعی و میزان اهمیت آنها در مقاله‌‌ها تنظیم شد. درنهایت نیز نسبت مفاهیم اخلاقی شناسایی شده با اخلاق شکوفایی در ادبیات موجود بررسی شد.