مروری نظام مند بر دلالت های اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در فناوری های دیجیتال و نسبت آن با اخلاق شکوفایی
نویسندگان
1 دانشیار گروه جامعهشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22034/scs.2022.160772چکیده
نفوذ گسترده هوش مصنوعی در ابعاد مختلف حیات انسان نگرانیهای عمدهای به لحاظ میزان پایبندی این فناوری به استانداردهای اخلاقی در پی دارد. ازاینرو هدف پژوهش حاضر شناسایی مفاهیم کلیدی اخلاق برای استفاده از هوش مصنوعی در فناوریهای دیجیتال و نسبت آن با اخلاق شکوفایی است. در این پژوهش از مرور نظاممند ادبیات بهعنوان روششناسی پژوهش و از روش سهمرحلهای مستاک و دیگران، بهعنوان روش تحقیق استفاده شده است. پس از پنج مرحله غربالگری در دو پایگاه داده «اِسکوپوس» و «وِب آو سایِنس» 38 مقاله از 25 مجله تجزیهوتحلیل شدند. از فراترکیبکیفی آنها دو مفهوم مرکزی تحت عنوان «الگوهای اصلی فناوریهای دیجیتال» و «لایههای هستیشناختی فناوریهای دیجیتال» شناسایی شدند. 16 مفهوم اخلاق دیجیتال مرتبط با الگوهای اصلی و لایههای هستیشناختی فناوریهای دیجیتال نیز از تقاطع ماتریسی مفاهیم مرکزی در مقالات استخراج شدند. سپس یک نقشه مفهومی برای تفسیر یافتهها، طبقهبندی مفاهیم اخلاقی شناسایی و ذیل الگوها و لایههای هستیشناختی، تناظر آنها با اصول موضوعه اخلاق هوش مصنوعی و میزان اهمیت آنها در مقالهها تنظیم شد. درنهایت نیز نسبت مفاهیم اخلاقی شناسایی شده با اخلاق شکوفایی در ادبیات موجود بررسی شد.