واکاوی نقوش در هنر پارچهبافی دوران آلبویه و جوامع اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد، گروه هنر و معماری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
3 استاد، دانشکده هنر و معماری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
4 استاد پژوهش هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jgeoq.2024.255660.2796چکیده
یکی از مشهورترین نقوش پارچه در جوامع اسلامی، نقوش پارچههای دوران آلبویه است که ریشه در اعتقادات و باورهای دینی و مذهبی دارند. ورود اسلام و دگرگونیهای فرهنگی و هنری زمینهساز این تغییرات بود. هنر دوران آلبویه را میتوان یکی از متعالیترین دورههای هنر اسلامی- ایرانی لحاظ کرد. پژوهش حاضر پیوندی است میان نقوش هنر پارچهبافی عرضهشده در دوران آلبویه و جوامع اسلامی که نشان از اصول حاکم بر شکلگیری این هنر است. در این راستا ، به این پرسشها پرداخته شد که نقوش بهکاررفته در دوران آلبویه به چه صورت تصویر شدهاند؟رنگبندی و ترکیب این نقوش در دوران آلبویه و جوامع معاصر اسلامی چگونه است؟ روش پژوهش انتخابی ، تفسیری – تحلیلی با رویکردی تاریخی است و با مطالعات کتابخانهای، اسنادی و مطالعات میدانی بهطور مستقیم جمعآوریشده است. نتایج حاکی از آن است که در دوره آلبویه نقوش پارچهها در دسته خط ، نقشمایههای انسان ،حیوان و گیاه تقسیم میشوند، استفاده از خط کوفی، نسخ و خطوط روانتر، تزیینات بیشتر در نقوش، تقارن ، توجه به فضای مثبت و منفی، نقوش نمادین و اسلیمی بهصورت متنوعی بافته میشده است. پارچهها دارای کیفیت بالا، استفاده از رنگهای طبیعی ، بافت نرم و لطیف که باعث میشود این نقوش بهصورت دستی بسیار آسان بافته شود،رابطه مستقیمی با کاربری آنها دارد.
