شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مدل آموزش ترکیبی (حضوری و مجازی) در قالب SWOT

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران

2 گروه روان‌شناسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران

3 گروه مدیریت آموزشی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران

doi
10.22061/tej.2025.11235.3124
چکیده

پیشینه و اهداف: آموزش ترکیبی به‌عنوان رویکردی نوین در نظام‌های آموزشی، ترکیبی از آموزش حضوری و مجازی است. این روش آموزشی تلاش می‌کند تا از مزایای هر دو نوع آموزش بهره‌برداری کند و معایب آن­ها را به حداقل برساند. در سال‌های اخیر، به‌ویژه با شیوع ویروس کرونا و نیاز به فاصله‌گذاری اجتماعی، این آموزش به یکی از روش‌های محبوب و ضروری در بسیاری از مؤسسات آموزشی تبدیل شده است. از سوی دیگر، ماتریس SWOT ابزاری راهبردی است که برای شناسایی نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها در یک سازمان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در مدارس، این ماتریس می‌تواند به بهبود فرآیندهای آموزشی و مدیریتی کمک کند تا با شناسایی و تحلیل عوامل داخلی و خارجی، راهبرد‌های مؤثری برای بهبود عملکرد و بهره‌وری تدوین کنند. استفاده از ماتریس SWOT در مدارس می‌تواند به مدیران و معلمان کمک کند تا نقاط قوت و ضعف داخلی مدرسه را شناسایی کرده و فرصت‌ها و تهدیدهای خارجی را مورد بررسی قرار دهند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه­ها و شاخص­های مدل آموزش ترکیبی (حضوری و مجازی) در قالب SWOT انجام شده است.روش‌ها‌: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، از انواع تحقیقات ترکیبی یا آمیخته از نوع اکتشافی بود. جامعه آماری شامل خبرگان و کارشناسان رشته‌ علوم تربیتی و رشته‌ مدیریت آموزشی دانشگاه‌های استان لرستان به تعداد 36 نفر بود و برای تعیین حجم نمونه، از شیوه نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از روش اشباع نظری شامل 14 نفر انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌های تحقیق از ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. برای محاسبه روایی بخش کیفی از ضریب توافقی کندال با مقدار (759/0) و برای پایایی بخش کیفی از روش کدگذاری مجدد با مقدار (92/0) استفاده کردیم که طبق نتایج به­دست آمده ابزار مصاحبه دارای روایی و پایایی مناسب است.یافته‌ها: طبق نتایج به‌­دست آمده، با در نظر گرفتن عوامل درون سازمانی (نقاط قوت و نقاط ضعف) و عوامل برون‌سازمانی (فرصت‌ها و تهدیدها) ماتریس SWOT  بعد از پایان مرحله‌ سوم روش دلفی و ایجاد توافق در میان پاسخ‌گویان تعداد 38 کد یا شاخصه برای عوامل درون سازمانی (نقاط قوت 19 کد و نقاط ضعف 19 کد) و 20 کد یا شاخصه برای عوامل برون‌سازمانی (فرصت‌ها 10 کد و تهدیدها 10 کد) مورد تأیید خبرگان و کارشناسان قرار گرفت و جهت سنجش در قالب روش SWOT آماده شد. همچنین، در تعیین موقعیت راهبردی نظام آموزش ترکیبی، یک راهبرد تهاجمی حاصل و 14 راهبرد به ­همراه اولویت آنان ارائه شد.نتیجه‌گیری: شناسایی مؤلفه­ها و شاخص­های مدل آموزش ترکیبی (حضوری و مجازی) در قالب SWOT و استفاده از این نتایج سبب مطلوب‌تر شدن روابط متقابل در فضاهای آموزشی شده و در نهایت، کیفیت آموزش را بالا می­برد.