تبیین پارادایم سلامت معنوی مبتنی بر قرآن کریم: مطالعه‌ی موردی آموزه‌های سوره حمد

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v43.i841.1608
چکیده

مقدمه: در ساحت پارادایم‌های نوین سلامت، مفهوم «سلامت معنوی» به عنوان مؤلفه‌ای اساسی در تکوین بهزیستی یکپارچه انسانی، اهمیت ویژه‌ای یافته است. این پژوهش با هدف تدوین «رهیافت جامع قرآنی سلامت معنوی» بر اساس استنباط نظام‌مند از آموزه‌های «سوره حمد»، به تحلیل عمیق و یکپارچه‌ای از این سوره به عنوان یک مدل جامع ارتقاء سلامت معنوی می‌پردازد.روش‌ها: پژوهش حاضر یک مطالعه‌ی توصیفی- تحلیلی و کیفی است که با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکردهای تفسیری، به استخراج آموزه‌های سلامت معنوی از سوره حمد می‌پردازد. این رویکرد، امکان بررسی عمیق و چندبعدی مفاهیم را فراهم کرده و به تدوین یک مدل جامع از رهیافت قرآنی به سلامت معنوی و ارائه یک چارچوب نظری منسجم کمک می‌کند.یافته‌ها: نتایج تحلیل محتوای کیفی آیات سوره حمد شامل آموزه‌های کلیدی مرتبط با سلامت معنوی است که به دسته‌های مختلفی چون شناخت خداوند، عبودیت، هدایت الهی، شکرگزاری و امید تقسیم می‌شود. این آموزه‌ها با تقویت معنای زندگی، هدفمندی، صلح درونی و ارتباطات مثبت، به بهبود ابعاد سلامت معنوی کمک می‌کنند.نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که سوره حمد به عنوان یک متن مقدس، ظرفیت بالقوه‌ای برای ارتقاء ابعاد مختلف سلامت معنوی داراست. آموزه‌های این سوره از طریق سازوکارهای روان‌شناختی و معنوی متنوع، به فرد کمک می‌کنند تا زندگی معنادارتر، هدفمندتر و آرام‌تر را تجربه کند و در نتیجه، به بهبود سلامتمعنوی و بالتبع به دیگر ابعاد سلامت خود دست یابد.