فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از ویژگی‌های خاص جامعه ایرانی، تنوع قومیتی و وجود الگوهای متفاوت ازدواج در میان اقوام مختلف است. با این‌حال، عدم دسترسی به اطلاعات معتبر در مورد قومیت سبب شده است تا مطالعات مقایسه‌ای ازدواج در بین اقوام با محدودیت‌هایی روبرو باشد. مطالعه حاضر به روش کمّی و با تکنیک تحلیل ثانویه به مقایسه الگوهای ازدواجی در بین اقوام ایرانی می‌پردازد. به این منظور، داده‌های پیمایش ملی ازدواج تجزیه‌وتحلیل شد. همچنین از داده‌های طرح ویژگی‌های اقتصادی-اجتماعی خانوار (1380) برای مقایسه رفتارهای ازدواجی قومیت‌ها با سال 1397 استفاده شد. نتایج حاکی از وجود تفاوت معناداری در الگوها و رفتارهای ازدواجی اقوام مختلف ایران است. مقایسه نتایج با داده‌های دو دهه پیش نشان می‌دهد اگرچه رفتارهای سنتی در میان همه اقوام کاهش داشته است اما، تفاوت‌های قومی همچنان وجود دارد. به طور کلی می‌توان گروه‌های قومی را در سه دسته طبقه‌بندی کرد: بلوچ‌ها و عرب‌ها که رفتارهای سنتی در بین آن‌ها بیشتر مشاهده می‌شود. آن‌ها میانگین سن ازدواج پایین‌تری دارند و ازدواج‌های زودهنگام، خویشاوندی، ترتیب‌یافته و همسان‌همسری قومی در بین آن‌ها بیشتر است. در سمت مقابل، گیلک‌ها هستند که رفتارهای مدرن در بین آن‌ها بیش از سایر گروه‌های قومی است به‌طوری‌که بالاترین سن ازدواج، کمترین ازدواج‌های زودهنگام، خویشاوندی و همسان‎همسری قومی را دارند. در میانه این دو طبقه، گروه‌های قومی فارس، تُرک، کُرد و لُر هستند که رفتارهای آن‌ها به هم نزدیک و تا حد زیادی مشابه است. به نظر می‌رسد نابرابری‌های اقتصادی-اجتماعی و نیز ارزش‌ها و هنجارهای خرده‌فرهنگی، علت اصلی تفاوت‌های قومی ازدواج و تداوم آن در گذر زمان باشد.