راهبردهای جمعیّتی متناسب با شرایط محیطی، ویژگی ها و پراکندگی جمعیّت و هم راستا با سیاست های کلّی جمعیّت ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه فرهنگیان، مرکزعلامه طباطبایی سبزوار، ایران.

doi
10.22034/scs.2022.162874
چکیده

میزان جمعیّت، پراکندگی و ویژگی‌های کمّی و کیفی جمعیّت از گذشته‌های دور مورد توجه اندیشمندان و برنامه‌ریزان بوده و هنوز هم از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. با توجه به ارتباط متقابل بین جمعیّت و توان‌های محیطی و جغرافیایی، در این مقاله پراکندگی جمعیّت در گستره‌ی جغرافیایی ایران زمین مورد مطالعه قرار گرفته است. در این راستا، از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی استفاده شده است؛ از آمار سرشماری عمومی نفوس و مسکن، مرور مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی اسناد بالادستی استفاده شد. در نهایت، راهبرد‌های جمعیّتی متناسب با شرایط محیطی و فرصت پنجره جمعیّتی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، جمعیّتی و حوزه‌های جغرافیایی، محیط‌زیستی و امنیّتی مشخص شد. باید کانون‌های جمعیّتی جدید در شمال‌شرق، مرکز، جنوب‌شرق و نوار ساحلی جنوب کشور با توجه به توان‌های جغرافیایی، شرایط زیست‌بوم‌ها و در راستای اجرای سیاست‌های کلّی جمعیّت ایجاد شود؛ و تمرکز‌زدایی از کانون جمعیّتی پایتخت مورد توجه جدّی قرار گیرد. بی‌توجهی به راهبرد‌های مبتنی بر شرایط محیطی و جمعیّتی می‌تواند در آینده کشور را با تخریب محیط زیست و دو پدیده هم زمان پیری و جوانی جمعیّت مواجه کرده و هزینه‌های کشور را افزایش دهد؛ و جمعیّت را از عامل توسعه به مانع توسعه تبدیل کند.