فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی تفاوت در کنش‌های اجرایی و سواد رسانه‌ای براساس میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعیروش‌ها‌: روش پژوهش توصیفی و از نوع علّی-مقایسه‌ای بود. جامعه آماری این مطالعه شامل ۲۴۰۰ دانش‌آموز پسر دوره اول متوسطه شهرستان خاش در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. از این میان، تعداد ۱۰۰ دانش‌آموز با استفاده کم از شبکه‌های اجتماعی و ۱۰۰ دانش‌آموز با استفاده زیاد از شبکه‌های اجتماعی به روش نمونه‌گیری در دسترس و به‌صورت اینترنتی به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسش‌نامه اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی خواجه احمدی و همکاران (۱۳۹۶)، پرسش‌نامه سواد رسانه‌ای فلسفی (۱۳۹۳) و مقیاس نارسایی‌های کنشوری اجرایی بارکلی (۲۰۱۱) استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از شاخص‌های آمار توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار، فراوانی و درصد فراوانی و همچنین آمار استنباطی شامل تحلیل واریانس چندمتغیری (MANOVA) صورت گرفت. پیش‌فرض‌های آماری از جمله نرمال بودن توزیع نمرات و همگنی ماتریس‌های واریانس-کوواریانس بررسی شدند. سطح معناداری آزمون‌ها ۰.۰۵ در نظر گرفته شد و تحلیل‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ انجام شد.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که بین دو گروه از نظر سن و جنسیت تفاوت معناداری وجود ندارد. به‌منظور بررسی همتایی دو گروه از نظر این متغیرها، از آزمون خی‌دو و آزمون t استفاده شد. نتایج نشان داد که آزمون خی‌دو برای جنسیت (p=0.86) و آزمون t برای سن (p=0.73) معنادار نبودند. به عبارت دیگر، دو گروه از نظر سن و جنسیت همتا بودند. همچنین، نتایج تحلیل استنباطی داده‌ها نشان داد که بین کنش‌های اجرایی و تمام مؤلفه‌های آن (شامل خودمدیریتی زمانی، خودسازماندهی/حل مسئله، خودکنترلی/بازداری، خودانگیزشی و خودتنظیمی هیجان) تفاوت معناداری بین دو گروه مشاهده شد. همچنین، بین سواد رسانه‌ای و تمام مؤلفه‌های آن (شامل درک پیام‌ها، اهداف پیام‌ها، گزینش پیام‌ها، نگاه انتقادی به پیام‌ها و تحلیل انتقادی پیام‌ها) نیز تفاوت معناداری بین دانش‌آموزان با استفاده کم و زیاد از شبکه‌های اجتماعی وجود داشت. براساس یافته‌ها، دانش‌آموزانی که استفاده کمتری از شبکه‌های اجتماعی داشتند، از کنش‌های اجرایی و مهارت‌های سواد رسانه‌ای بالاتری برخوردار بودند.نتیجه‌گیری: براساس نتایج این پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که دانش‌آموزان با سطوح مختلف استفاده از شبکه‌های اجتماعی، در وضعیت شناختی و مهارت‌های سواد رسانه‌ای تفاوت دارند. به‌طور خاص، استفاده زیاد از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند با پیامدهای منفی در حوزه‌های شناختی و مهارت‌های مربوط به سواد رسانه‌ای همراه باشد. این یافته‌ها اهمیت توجه به آموزش مهارت‌های شناختی و ارتقای سواد رسانه‌ای در میان دانش‌آموزان را برجسته می‌سازد. بر این اساس، توصیه می‌شود برنامه‌هایی آموزشی برای بهبود کنش‌های اجرایی و سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان طراحی و اجرا شود تا استفاده آنان از شبکه‌های اجتماعی در مسیری مثبت و سازنده هدایت شود و از آثار مخرب احتمالی جلوگیری گردد. این برنامه‌ها می‌توانند شامل کارگاه‌های آموزشی، فعالیت‌های عملی و استفاده از روش‌های نوین تدریس در مدارس باشند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات آموزشی و تربیتی در راستای بهبود سلامت روان و توانمندی شناختی نوجوانان باشد.