عبور از چالش‌های سلامت الکترونیک در ایران با اصلاح رویکرد سیاستگذاری سلامت

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت و فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده‌ی مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، مرکز تحقیقات فناوری اطلاعات در امور سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار، دکترای سیاستگذاری سلامت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر برر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات سلامت، گروه مدیریت و فناوری اطلاعات سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.48305/jims.v43.i839.1508
چکیده

این سند، بر مبنای یافته‌های مطالعه‌ی کیفی تدوین شد که چالش‌های سیاستگذاری سلامت الکترونیک در ایران را از دیدگاه‌ صاحب‌نظران حوزه‌ی سلامت و فناوری اطلاعات واکاوی نمود. یافته‌ها نشان می‌دهد نظام سلامت الکترونیک کشور در چهار نوع چالش اصلی قابل تقسیم‌بندی است: نخست، پراکندگی و تعارض صاحبان فرایند، به این معنی که اقتدار ناکافی وزارت بهداشت به عنوان متولی رسمی به فقدان انسجام و موازی‌کاری بین نهادهای مدعی می‌انجامد. دوم، اشکالات ساختاری و فرایندی، به طوری که تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات عموما غیرمشارکتی، شتاب‌زده و بدون پشتوانه کارشناسی و داده‌های شواهدمحور است. سوم، محتوای مبهم و غیرعملیاتی سیاست‌ها که با اهداف کلی، غیرقابل اندازه‌گیری و فاقد زمان‌بندی واقع‌بینانه، تدوین می‌شوند و چهارم، بافتار نامساعد فرهنگی، فنی و بین‌المللی. این موارد به صورت مقاومت در برابر تغییر، نگرانی درباره امنیت داده‌ها، ضعف زیرساخت و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها نمود یافته است.طبق گزینه‌های تحلیل شده، عبور از این چالش‌ها نیازمند اتخاذ رویکردی تحول‌گرا در مدیریت و حکمرانی است. آغاز فرایند، با شفافیت بیشتر و مشارکت واقعی تمام ذینفعان، در طراحی نقشه‌ی راه عملی است. سپس، تمرکز بر چند پروژه کلیدی قابل اجرا در کوتاه‌مدت (مانند استانداردسازی تبادل داده یا یکپارچه‌سازی نسخه الکترونیک) و پایش و گزارش‌دهی عمومی پیشرفت آن‌ها می‌تواند اعتماد ازدست‌رفته را بازیابی کند. در میان‌مدت نیز، تقویت تدریجی حاکمیت از طریق مشوق‌های هوشمند به جای رویارویی مستقیم و سرمایه‌گذاری هدفمند بر تربیت نیروی انسانی متخصص توصیه می‌شود. در نهایت، فرایند حرکت تدریجی و اجرای پایلوت‌ منطقه‌ای به موفقیت بیشتر برنامه می‌انجامد. در چنین شرایطی، با شکل‌گیری فرهنگ اعتماد، مسئولیت‌پذیری و همکاری میان دولت، بخش خصوصی، ارائه‌دهندگان خدمات و شهروندان می‌توان دستیابی به سلامت الکترونیک موفق را انتظار داشت.