ارزیابی پروفایل اسیدهای چرب روغن برخی از رقم ها و ژنوتیپ‌های امیدبخش زیتون در منطقه ‏طارم استان زنجان

نویسندگان

1 استادیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران

2 استادیار، پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه گرمسیری،‎ ‎موسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ‏ترویج کشاورزی، رامسر، ایران

3 استادیار، بخش تحقیقات گیاهان دارویی، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج ‏کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22059/ijhs.2021.316116.1891
چکیده

در این پژوهش صفات کمی و کیفی روغن سه ژنوتیپ امیدبخش زیتون (T2، T7 و T18) و دو رقم زرد و کرونیکی از کلکسیون زیتون ایستگاه تحقیقات زیتون طارم در استان زنجان طی دو سال (1397 و 1396) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد ژنوتیپ T18 با 96/70 و 58/69 درصد روغن در ماده خشک گوشت به ترتیب طی سال‌های ۱۳96 و ۱۳97 دارای بیش‌ترین میزان روغن در مقایسه با سایر رقم ها و ژنوتیپ­ها بود. هم‌چنین ژنوتیپ T18 دارای بیش‌ترین درصد اولئیک اسید و مجموع اسیدهای چرب اشباع نشده با یک پیوند دوگانه مضاعف بود. میزان اولئیک اسید این ژنوتیپ در سال­های ۱۳96 و ۱۳97 به ترتیب 3/80 و 8/79 درصد بود. علاوه بر این میزان پالمتیک اسید این ژنوتیب (5/9 و 3/10 درصد به ترتیب در سال­های ۱۳96 و ۱۳97) نیز در مقایسه با سایر رقم ها و ژنوتیپ­ها در سطح پایین­تری قرار داشت. ژنوتیپ T7 نیز لینولئیک اسید بالاتر (2/14 و 67/18 درصد به ترتیب در سال­های ۱۳96 و ۱۳97) و اولئیک اسید پایین­تر (8/66 و 5/60 درصد به ترتیب در سال­های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷) داشت. بر اساس تجزیه به مولفه­های اصلی (چهار مولفه نخست)، مولفه اول بیش‌تر با صفات اثر مثبت روی کیفیت روغن زیتون همانند اولئیک اسید و اسیدهای چرب اشباع نشده و افزایش درصد روغن مرتبط بود. در مجموع با توجه به نتایج این آزمایش، ژنوتیپ T18 از نظر کمیت و کیفیت روغن برتر از سایر رقم ها و ژنوتیپ‌های مورد بررسی بود و می‌تواند در برنامه معرفی رقم قرار گیرد.