فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فیلم‌های سینمای ایران، به‌ویژه آثار ارائه شده در جشنوارۀ فیلم فجر، عمدتاً پیشرو «در مقام کشف و نمایش» مسائل و معضلات جامعه هستند و کم‌تر به‌منزلۀ هنر پیشرو «در مقام راهگشایی» عمل می‌کنند. در ایران، چندان به موضوع راهبردی سینمای تمدنی پرداخته نشده است؛ سینمایی که می‌تواند در سه بُعد انگیزۀ هنرمندان سینما، محتوای فیلم‌ها و نیز توجه به ظرفیت‌های مغفول نزد مخاطبان، افق و مسیر آیندۀ سینما را وسعت بخشد و تعمیق کند. این مقاله با استفاده از روش‌های دلالت‌پژوهی و تحلیل مضمون قیاسی به واکاوی مؤلفه‌های ضروری سینمای تمدنی و نیز انحراف از معیارها در فیلم‌های جشنوارۀ فجر(با نمونه‌گیری هدفمند از میان فیلم‌های چهلمین دوره) پرداخته است. به این منظور، از رویکرد نظری «حیات معقول» برای نشان دادن مصادیق آسیب‌های فرهنگی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که جشنوارۀ فیلم فجر که به نام انقلاب اسلامی برگزار می‌شود، با سینمای تمدنی فاصله دارد. برخی اِعراض‌های صریح از قواعد فقهی نیز هم در سیاست‌گذاری جشنواره و هم در فرآیند تولید، انتخاب و نمایش آثار قابل شناسایی هستند. بعضی عوامل سیاسی و بینشی از مهم‌ترین موانع استمرار سینمای تمدنی معرفی شده‌اند. همچنین، مقاله در تلاش است تا رسالت هنرمندان جشنواره را نسبت به وظیفۀ فراملّی و برون-مرزی‌شان در سطح جهان اسلام(و به‌دنبال اهداف تمدنی مندرج در بیانیۀ گام دوم) نشان دهد.