تحلیل اثرات پرداخت نقدی یارانهها بر توانمندسازی گروههای هدف روستایی (مطالعۀ موردی: روستاییان عضو کمیتۀ امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی شهرستان خدابنده)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیای دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی، دانشگاه خوارزمی، تهران
doi
10.22059/jhgr.2016.59392چکیده
با وجود پیشرفتهای جهانی وجود فقر اقتصادی و بهتناسب آن شکافهای اجتماعی، بهویژه در جوامع روستایی از چالشهای اساسی برنامهریزان و مدیران توسعه است. بر اساس این، در سالهای اخیر دولتها تلاش کردهاند تا از طریق هدفمندسازی پرداخت یارانههای نقدی، زمینههای توانمندسازی گروههای هدف و روستاییان نیازمند را فراهم کنند؛ از اینرو هدف مطالعة حاضر، بررسی میزان تأثیرگذاری پرداخت یارانههای نقدی بر توانمندسازی گروههای هدف در روستاهاست. روششناسی تحقیق از نوع تحلیلی- تبیینی و جمعآوری دادهها با استفاده از پرسشنامه براساس شاخصهای شانزدهگانه صورت گرفته است. برای این منظور، 365 خانوار روستایی عضو کمیتة امداد و بهزیستی شهرستان خدابنده بهعنوان نمونة مورد مطالعه از طریق فرمول کوکران انتخاب شدند. یافتهها نشان میدهد که در اغلب موارد میانگین شاخصها و گویههای مطالعهشده، پایینتر از حد متوسط نظری است. براساس آزمون کای دو، بیشترین تأثیرگذاری یارانههای دریافتی، بهترتیب به شاخص بهبود دسترسی بهداشتی و درمانی، شاخص تنوعبخشی رژیم غذایی، و افزایش توان و قدرت خرید تعلق دارد. بررسی همبستگی بین متغیر وابسته و مستقل نیز گویای وجود رابطة همبستگی بین آنهاست، اما نکتة مهم این است که میزان رابطه بین آنها شدت و ضعفهای متفاوتی دارد. نتایج آزمون رگرسیون بیانگر تأثیر زیاد یارانة نقدی بر شاخصهای افزایش ریسکپذیری اقتصادی (با ضریب بتای 184/0)، تنوعبخشی رژیم غذایی (با ضریب بتای 181/0) و افزایش توان و قدرت خرید (با ضریب بتای 169/0) است.