مطالعه پدیدارشناسانه بحران هویت فرهنگی در معماری ابنیه مذهبی شهر تهران بعد از انقلاب اسلامی با تأکید بر روند شهرنشینی در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران، نویسنده مسئول

doi
10.22034/scs.2022.147600
چکیده

بناهای مذهبی از عرصه های مهم و تأثیرپذیر از چالش‌های هویتی و فرهنگی است. هدف این پژوهش، شناسایی و علت‌یابی چالش‌های فرهنگی حاصل از پدیده شهرنشینی و بازنمود آن‌ها بر معماری ابنیه مذهبی شهر تهران در دوره پس از انقلاب اسلامی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، استراتژی تحقیق کیفی، با روش پدیدارشناسی و با رویکرد هرمنوتیکی بوده و روش نمونه‌گیری(افراد) غیرتصادفی گلوله‌برفی بوده و روش انتخاب بناهای مذهبی غیراحتمالی می‌باشد. یافته‌ها حکایت از مهاجرت‌های بی‌رویه در طول دوره قبل و پس از انقلاب اسلامی در ایران، و متعاقب آن شکل‌گیری روند افزایشی شهرنشینی می باشد که در قالب مضامین اصلی، چون: ناهمگونی فرهنگی، تقابل فرهنگی و فلسفی، آشفتگی فرهنگی، تکثر فرهنگی و فقدان و بازتولید فرهنگی مورد بررسی قرار گرفت که موجب بروز بحران-های هویتی و فرهنگی و بازنمود آن بر معماری ابنیه مذهبی شهر تهران شده است. نتایج تحقیق، نشان می‌دهد در برخی از بناهای مذهبی تهران در دوره پسا انقلاب اسلامی و در اثر بروز این چالش‌ها چهره‌ای نامطلوب و آشفته و مغایر با فرهنگ دینی و بومی از آن‌ها به نمایش گذاشته است. جهت مهار بحران هویت معماری و چرخش به سمت و سوی طراحی معماری پایدار و دارای هویت در محدوده مورد مطالعه راهبردهایی از قبیل: تعادل، تولیدمحوری، انسجام، هویت مکان، سنت‌گرایی، تنوع جمعیتی، مشارکت اجتماعی و فرهنگ‌سازی پیشنهاد شد.