فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اشتغال زنان، امکان یا اتباع آن، پس از پیروزی انقلاب‌اسلامی برای زنان درون گفتمان انقلاب و همچنین، برای منتقدان بیرونی آن یک مسئله­ی جدی و سؤال‌بر‌انگیز بوده است. مقاله­ی حاضر با تمرکز بر اعلام مواضع، سخنرانی­ها و آثار آیت‌الله خامنه‌ای به احصاء هسته‌های گفتمانی در عدم یا تجویز اشتغال برای زنان و همچنین، حدود وثغور متصور برای آن می‌پردازد. گفتمان انقلاب‌اسلامی در حوز­ی اشتغال زنان و به ‌طور مشخص صورت‌بندی آن از منظر آیت‌الله خامنه‌ای از جهاتی با گفتمان مدرن در تطابق است و از جهاتی تفاوت­ها یا حتی تناقضات آشکاری دارد که یک سبک زندگی متفاوت را برمی‌سازد. به ‌لحاظ نظری مطالعه­ی حاضر با تکیه بر نظریه­ی الگوی سوم زنانگی آیت‌الله خامنه‌ای و به جهت روش‌شناسی با استفاده از تحلیل گفتمان با رویکرد لاکلا و موف (2001)، ضمن جمع‌آوری داده به روش کتابخانه‌ای، هسته‌های گفتمانی مربوطه را مشخص می‌کند. نتیجه­ی این پژوهش نشان می‌دهد؛ از نظر آیت‌الله خامنه‌ای اشتغال زنان نه تنها امری مذموم نیست؛ بلکه اشتغال و کنش اجتماعی امری لازم برای پیشرفت جامعه­ی اسلامی به حساب می‌آید. پنج هسته­ی اصلی بازشناسایی‌شده در این باب، دغدغه­ی ایشان برای تکامل زن همزمان در سطوح فردی، خانوادگی و اجتماعی را نشان می‌دهد. این هسته‌های گفتمانی بدین شرح‌اند: اشتغال به‌مثابه­ی یک مصداق حقوق انسانی، توافق بلکه لزوم اشتغال زنان معطوف به حفظ سلامت و عزت ایشان، حفظ شئون معنوی و روحی مناسب زنان در اشتغال از جمله خصلت­های عفت و شرافت، تعادل نقش­های خانوادگی اعم از همسری، مادری و تربیت فرزندان و نقش‌پذیری اجتماعی و نهایتاً، عدم اختلاط و مردانگاری در اشتغال زنان. گفتمان احصاء شده، نشانگر عدم ‌اصالت منطق مدرن و فردگرایانه­ی صرف و برابری جنسیتی به معنای شباهت مطلق زن و مرد در عرصه­ی اشتغال است که اساس نگاه‌های فمینیستی و غربی را تشکیل می‌دهند.