فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مورتلخ (Salvia mirzayanii) یکی از گونه­های چندساله و معطر اندمیک و در حال انقراض از تیره نعناع (Lamiaceae) می­باشد که به‌صورت خودرو در جنوب ایران می­روید. در این پژوهش، سرشاخه­های گلدار گیاه مورتلخ از پنج رویشگاه در استان هرمزگان شامل دق­فینو، سرچاهان، بستک، سیرمند و تنگه­زاغ جمع­آوری گردید. نمونه­ها در سایه و دمای محیط، خشک شدند. استخراج اسانس به روش تقطیر با آب توسط دستگاه طرح کلونجر با سه تکرار انجام شد و پس از اندازه­گیری مقدار اسانس (درصد وزنی به وزنی)، نوع و مقدار ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس جمعیت‌ها با استفاده از دستگاه­های گاز کروماتوگرافی گازی (GC) و گاز کروماتوگرافی متصل به طیف­سنج جرمی (GC/MS) تعیین گردید. نتایج نشان داد عملکرد اسانس جمعیت‌های دق­فینو، سرچاهان، بستک، سیرمند و تنگه­زاغ به ترتیب 3/1، 2/1، 1/1، 2/1 و 4/1 درصد (وزنی به وزنی) بودند. در مجموع تعداد 40 ترکیب در اسانس مورتلخ شناسایی گردید که از این تعداد، 28 ترکیب در تمام جمعیت‌ها مشترک بودند. بیشترین اجزای شیمیایی شناسایی شده در جمعیت‌های دق­فینو و بستک (36 ترکیب) و کمترین آنها در جمعیت سرچاهان (33 ترکیب) ملاحظه گردید. عمده­ترین ترکیبات تشکیل‌دهنده اسانس مورتلخ شامل دلتا- کادینن، لینالول، 1، 8- سینئول، آلفا- ترپینئول و گاما- کادینن در بین جمعیت‌های مورد بررسی بودند. وجود تفاوت بین جمعیت‌های مورتلخ نشان داد ضمن تأثیر وراثت گیاه، این گونه از پتاسیل سازگاری بالایی نسبت به شرایط اقلیمی مختلف برخوردار می­باشد.