بررسی جامع ابعاد ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی اندومتریوز، راهکارهای نوین درمان

نویسندگان

1 استاد، گروه زنان و زایمان، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. اصفهان، ایران

2 استادیار، گروه زیست‌شناسی سلولی مولکولی و میکروبیولوژی، دانشکده‌ی علوم و فناوری‌های زیستی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشجو، گروه زیست‌شناسی سلولی مولکولی و میکروبیولوژی، دانشکده‌ی علوم و فناوری‌های زیستی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v43.i835.1337
چکیده

مقاله مروری مقدمه: اندومتریوز، یک بیماری خوش‌خیم با علت ژنتیکی نامشخص است و درمان کلاسیک آن کارآمدی لازم را ندارند. روش‌ها: مقالات مرتبط با ابعاد ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی اندومتریوز استخراج شدند. نظریات مرتبط با بروز اندومتریوز مورد واکاوی قرار گرفتند. امیدهای درمان با تکیه بر دو جنبه ژنتیک و اپی‌ژنتیک اندومترویز بررسی شدند. یافته‌ها: قاعدگی بازگشتی، متاپلازی کولومیک، جنین‌زایی ناقص، اندومتریوز متاستاتیک و مهاجرت سلول‌های بنیادی اندومتر به عنوان علت‌های بروز اندومتریوز مطرح هستند. مطالعات گسترده‌ی ژنوم، فاکتورهای مرتبط با افزایش خطر ابتلا به اندومتریوز را معرفی کردند. تغییرات اپی‌ژنتیک شامل کاهش متیلاسیون پروموتور COX2 می‌تواند از طریق افزایش تولیداستروژن، بر تعداد و عملکرد نوتروفیل‌ها اثر بگذارد و موجب توسعه‌ی اندومتریوز شود. دو مولفه مهم برای شروع و پیشرفت اندومتریوز، فرار ضایعات اندومتریوز از سیستم ایمنی و مقادیر بالای سایتوکاین‌های التهابی هستند. گزینه‌های درمانی نوین اندومتریوز شامل مهارکننده‌های آروماتاز می‌باشند و ترکیب این داروها با ژستاژن‌ها، داروهای ضدبارداری خوراکی یا آگونیست‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین، علاوه بر موثر بودن، باعث کاهش درد، کاهش اندازه‌ی ضایعه خارج رحم و بهبود کیفیت زندگی بیماران می‌شود. مهارکننده‌های هیستون داستیلاز از تکثیر سلول‌های استرومای اندومتریوز جلوگیری می‌کنند و اثرات جانبی بسیار ضعیفی بر سلول‌های استرومای طبیعی دارند. نتیجه‌گیری: ژنتیک و اپی‌ژنتیک نقش مهمی در بروز اندومتریوز دارند و روش‌های درمان مبتنی بر داروهای تعدیل‌کننده‌ی اپی ژنوم، امیدهای درمانی جدیدی هستند و نسبت به روش‌های درمان سنتی، کارآیی بهتری نشان می‌دهند.