نقشه شناخت فازی پیشایندهای آموزش شایستگی محور: ابزار شخصیسازی آموزش و یادگیری
نویسندگان
1 گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده الکترونیک، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
doi
10.22061/tej.2025.11170.3110چکیده
پیشینه و اهداف: هدف اصلی آموزش شایستگی محور، دادن فرصت برابر به هر دانشآموز برای تسلط بر مهارتهای لازم و تبدیل شدن به یک فرد بزرگسالان موفق است. در آموزش شایستگی محور، بر یادگیریِ شخصیسازی شده تمرکز شده و این امکان را فراهم میکند تا دانشآموزان با سرعت، زمان و درک خود یاد بگیرند و پس از نشان دادن تسلط بر مفاهیم و مهارتها، به سطوح بالاتری از یادگیری بروند. این تحقیق با هدف شناسایی و ارائه نقشه شناخت فازی پیشایندهای آموزش شایستگی محور بهعنوان ابزاری برای شخصیسازی آموزش انجام شده است.روشها: جامعه آماری شامل خبرگان حوزه برنامهریزی و تکنولوژی آموزشی در آموزش و پرورش لرستان است که با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند و براساس اصل کفایت نظری، تعدا 25 نفر بهعنوان نمونه پژوهش مورد بررسی قرار گرفتهاند. در بخش کیفی با انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان، و انجام تحلیل محتوا با استفاده از نرمافزار MAXQDA، تعداد 8 مؤلفه بهعنوان پیشایندهای آموزش شایستگی محور شناسایی و استخراج شد. در نهایت در فاز دوم (کمّی) بهمنظور اعتیاریابی و تأیید مؤلفههای استخراجی و همچنین اولویت بندی آنها، از روش دلفی فازی استفاده شد.یافتهها: نتایج حاصل از اولویتبندی پیشایندهای آموزش شایستگیمحور نشان داد که، مسیرهای یادگیری شخصی، با بیشتریت اولویت مهمترین عامل کلیدی موفقیت برنامه همسوسازی است. همچنین مؤلفههای «دانشآموز بهعنوان محرک اصلی»، «متمایزسازی یادگیری و برنامه درسی» و انعطافپذیری محیط آموزشی» به ترتیب در اولویتهای دوم و سوم و چهارم قرار گرفتند.نتیجهگیری: با توجه به اینکه مسیرهای یادگیری شخصی، مهمترین عامل کلیدی موفقیت برنامه همسوسازی است. بنابراین بهمنظوراجرای برنامههای آموزش شایستگیمحور، پیشنهاد شد که در برنامههای آموزشی به دانشآموزان اجازه داده شود تا براساس تواناییهای فردی و دانش قبلی خود، با سرعت خاص خود پیشرفت کنند. همچنین باید دانشآموز بهعنوان محرک اصلی در نظر گرفته شود و دانشآموزان جهت کنترل بیشتر بر سرعت و جهت یادگیری خود، توانمند شوند.
