راهبردهای عرصه میراث جهانی مبتنی بر تحلیل سناریوهای تغییر کاربری زمین شهر یزد
نویسندگان
1 دکترای تخصصی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 دکترای تخصصی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
doi
چکیده
ثبت بافت هر شهر در فهرست میراث جهانی، فرصتی بیبدیل پیش روی توسعهی آن شهر فراهم میآورد؛ متناسب با این فرصت، چالشهایی نیز در حوزهی کاربری زمین بروز مییابد که اگر بهدرستی پیرامون راهبردهای عرصهی میراث جهانی اندیشیده نشود، میتواند منجر به بروز آثار سوء و تخریب میراث ارزشمند جهانی گردد. در این راستا پژوهش حاضر سعی دارد با تدوین و تحلیل سناریوهای تغییر کاربری زمین، اقدام به راهبردنگاری عرصهی ثبت جهانی شهر یزد کند. روش پژوهش تحلیلی مبتنی بر فن سناریو نگاری با استفاده از نرمافزار میک مک و سناریو ویزارد و در مرحلهی ارائهی راهبردها استفاده از روش کیفی طوفان فکری میباشد. نتایج پژوهش نشان میدهد؛ از بین 69 عاملی که در 8 حوزهی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، زیستمحیطی، فضایی/کالبدی، سیاسی، دسترسی و عملکردی شناسایی شد، 14 متغیر بهعنوان مهمترین پیشرانهای تغییر کاربری اراضی عرصهی ثبت جهانی شهر یزد شناساییشده که از این میان ظرفیتهای موجود زمین، بیشترین تأثیرگذاری را داشته و پسازآن به ترتیب عامل حفاظت، ضوابط و مقررات، دسترسی به خدمات، جمعیت، نحوهی پراکنش عملکردها، طرحهای فرادست، اشتغال در بخش خدمات، وضعیت کمی و کیفی خدمات گردشگری، قیمت زمین، منابع آب، امنیت، دسترسی به شبکهی معابر و مشارکت، بیشترین تأثیرگذاری مستقیم را داشتهاند. نتیجه تعیین عدم قطعیت پیشرانها و تجزیه و تحلیل آنها، معرفی سه سناریو حفاظت، توسعه و افول است که متناسب با فضای هر کدام، راهبردهایی ارائه شده است؛ با این خردمایه که بستر مناسبی برای تصمیمگیریها و راهبردهای پابرجای آتی فراهم آید.
