بررسی بایسته‌های حق به شهر در فرایند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه شهرها (موردی توسعه حمل و نقل شهر تهران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی،تهران، ایران

3 استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
چکیده

سیاست‌‌گذاری و برنامه‌‌ریزی حمل و نقل شهری از عرصه‌‌های مهم و تعیین‌‌کننده‌‌ی اشکال توسعه در شهر‌‌ است. نه تنها آینده‌‌ی حیات شهرها بلکه، زیست روزمره‌‌ی ساکنان شهر وابسته به چگونگی تصمیمات حمل و نقلی شهرها است. با توجه به جایگاه سیاست‌‌گذاری حمل و نقل در زیست شهروندان، هدف پژوهش حاضر آن است که بایسته‌‌های حق به شهر در فرایند سیاست‌گذاری حمل و نقل شهر تهران را کشف و مورد بررسی قرار دهد. داده‌‌های مطالعه، کیفی تلفیقی از طریق مصاحبه‌ی نیمه‌‌ساخت‌‌یافته، اسناد بالادستی و کتابخانه‌‌ای، گردآوری و از روش نظریه‌‌ی زمینه‌‌ای برای تحلیل داده‌‌ها استفاده شده است. از طریق نمونه‌‌گیری نظری و هدفمند با 20 نفر از صاحبنظران، مدیران حوزه‌‌ی مدیریت شهری و شهروندان تا رسیدن به اشباع داده‌‌ها مصاحبه انجام شد. گردآوری داده‌‌ها در قالب 9 مقوله‌‌ی محوری و یک مقوله‌‌ی هسته، کدگذاری و تحلیل شد. یافته‌‌ها حاکی از آن است ظرفیت قانونی مشارکت، ظرفیت نهادی، مکانیسم‌‌های شفاف‌‌سازی و نظارتی؛ شرایط علی بایدهای حق به شهر در سیاست‌‌گذاری حمل و نقل شهر تهران به شمار می‌‌آیند. ساختار کلان برنامه‌‌ریزی نیز شرایط زمینه‌‌ای و نظام تصمیم‌‌گیری کلان شرایط مداخله‌‌گر شناسایی شدند. بازسازی بایسته‌‌های حق به شهر در فرایند سیاستگذاری و برنامه‌‌ریزی توسعه‌‌ی حمل و نقل شهر تهران بیانگر آن است که شبکه‌‌ی جامع شفافیت و نظارت در کنار برنامه‌‌ریزی مشارکتی استراتژی‌‌هایی هستند که می‌‌تواند به کار گرفته شود. بر اساس یافته‌‌های این پژوهش، بایسته‌‌های حق به شهر در فرایند سیاستگذاری حمل و نقل، می‌‌تواند حکمروایی خوب شهری را در این حوزه و در سطح عام مدیریت شهری در پی داشته باشد.