شناسایی نشانگرهای مورفولوژیکی و مولکولی مؤثر در تمایز و شناسایی رقم‌های تجاری و ژنوتیپ‌های ‏امیدبخش درخت به (‏Cydonia oblonga Mill.‎‏)‏

نویسندگان

1 دانشیار، پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ‏کرج، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده علوم کشاورزی و صنایع غذایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ‏ایران

4 دانشجوی دکتری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

doi
10.22059/ijhs.2019.279010.1642
چکیده

طی برنامه­های اصلاحی انجام شده روی درخت به، دو رقم معرفی­شده ویدوجا و بهتا، و سه ژنوتیپ امیدبخش اصفهان-2، اصفهان-3 و اصفهان-5 گزینش شده است. در این تحقیق به تعیین نشانگرهای مورفولوژیک و مولکولی اختصاصی درتمایزآنها پرداخته شد. ارزیابی مورفولوژیک براساس 38 صفت توصیف‌گر آزمون­های تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) و ارزیابی مولکولی براساس نشانگر SSR، با استفاده از 15 جفت آغازگر سیب و گلابی انجام شد. تجزیه خوشه­ای روی صفات مورفولوژیک و الگوی باندی حاصل از نشانگر SSR، بیانگر تمایز کلیه رقم‌ها و ژنوتیپ‌های مورد بررسی از یکدیگر بود. در میان صفات توصیف گر، صفات قدرت و عادت رشد، رنگ شاخه و نحوه اتصال جوانه­ها، اندازه و مواج­بودن حاشیه برگ، رنگ شکوفه و خصوصیات میوه به عنوان کلیدی­ترین صفات در تمایز رقم‌ها بود. رقم اصفهان براساس عادت رشد درخت و شاخه و فرم میوه، رقم ویدوجا براساس فرم درخت، مواج بودن حاشیه برگ و رنگ شکوفه و زمان­گلدهی و اصفهان-2، اصفهان-3، بهتا و اصفهان-5، به ترتیب براساس صفات فرم میوه، فاصله جوانه از شاخه، گردن میوه و رنگ سبزقهوه­ای شاخه متمایز بودند. در نشانگرهای مولکولی تعداد 10 آلل چند شکلو متوسط آلل 3/3 به‌ازای هر مکان ژنی مشاهده شد. بیش­ترین تعداد باند و شاخص PIC با استفاده از آغازگرهای CH05d04، CH04a12 و CH02b10 به دست آمد. آغازگرهای CH04a12، CH05d04 و Ch02b10 بیش­ترین قدرت تمایز رقم‌ها و ژنوتیپ‌های امیدبخش را را داشتند، به صورتی که جمعاً آغازگرهای NH015a، CH04a12 و NB103a همراه با یکی از جفت آغازگرهای CH01d08، CH05d04 و یا NH011b قادر به تمایز همگی رقم‌های مورد بررسی بودند.